فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٥٢ - عكسالعمل آخوند خراسانى در برابر پيروزى مشروطه

عكس‌العمل آخوند خراسانى در برابر پيروزى مشروطه [١]

انعكاس خبر افتتاح دوباره مجلس شوراى ملى در نجف اشرف به معنى پيروزى قطعى مشروطيت، موجب عكس‌العملهاى مثبت و استقلال شديد گرديد در اين ميان آخوند خراسانى كه خود دستى بر آتش داشت بيش از ديگران در ابراز شعف از خود عكس‌العمل نشان داد.

خراسانى در تلگراف تبريكى به مجلس شوراى ملى مخابره نمود و اين تلگراف در جلسه مورخ چهارم ذى‌الحجه سال ١٣٢٥ قرائت گرديد نوشت:

«بشارت اتفاق امر مجلس شوراى ملى... از اعظم بشارات و اميد است نام ايران در عداد ساير ملل قويه عالم درآيد.»

اين شعف و بشارت طولى نكشيد كه با تحولات حوادثى كه در ايران و مجلس شوراى ملى گذشت تبديل به نگرانى شديد گرديد، لكن اين فقيه بزرگ به جاى نااميدى سعى نمود با هشدارى ملايم، نمايندگان ملت را سر عقل بياورد و آنها را به مسؤوليت سنگينى كه در آن هنگام بر عهده داشتند و رسالت تاريخى‌شان آگاه سازد.

تلگراف دوم آخوند در تاريخ ٢٨ ذى‌الحجه همان سال يعنى دو ماه پس از تلگراف تبريك بيانگر نكته‌سنجى و نظارت اين فقيه بزرگ بر جريان امورى است كه در دوردست وى در ايران مهد تشيع اتفاق مى‌افتاد.

اين تلگراف كه در مشروح مذاكرات دوره اول تقنينيه مجلس شوراى ملى ثبت گرديده عيناً در مجلس قرائت شد، در اين تلگراف به چند نكته تأكيد بيشترى شده بود:

١. نعمت پايان يافتن استبداد و دوران ويرانى‌ها.

٢. انتظار ملل ديگر از تحول جديد در يك كشور اسلامى.

٣. فرا رسيدن زمان و فرصت براى نتيجه‌گيرى از فداكاريها و تلاشهاى گذشته.

٤. هشدار از بازگشت به فلسفه استبداد و تباهى كه همان اغراض شخصيه و پيروى از هواهاى نفسانى است.

٥. اسلامى كه فقط اسمى از آن بازمانده بايد در مجلس در قالب احكام مترقى و به صورت وسيله‌اى براى نظام بخشيدن به دولت و مصالح عمومى احيا گردد.

[١] . رك: مجيد كفايى، مرگى در نور، ص ١٩١، انتشارات زوار ١٣٥٩.