فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٤٤ - دوره دوم ضابطهمند شدن فقه سياسى در چارچوب فقه اجتهادى

حوزه‌هاى علمى و محافل مذهبى زمان خود قرار داشته بيش از اين نمى‌توان انتظار داشت، لكن فقط ابهام انزواى وى نسبت به ايران مهد تشيع فقاهتى است كه حتى وى به اصفهان مركز حوزه علميه پررونق شيعه نيز براى تدريس و عرضه نمودن مؤلفاتش سفرى هرچند كوتاه ننموده است‌؟

تنها انگيزه معقولى كه در اين زمينه به‌نظر مى‌رسد و با برخى از شواهد تاريخى نيز قابل تأييد مى‌باشد مسئله گرم نگهداشتن كانون تشيع فقاهتى در جبل‌عامل منطقه سابقه‌دار شيعه و ركن پاسدار تشيع است كه شهيد ثانى را وادار به پيروى از راه شهيد اول نمود و على‌رغم زندگى آكنده از تقيّه شديد و آزار و ترس بر جان خويش حفظ اين سنگر و پايگاه فقاهتى تشيع را بر هر چيزى حتى زندگى باشكوه در ايران صفوى ترجيح داده و از سفر هر چند كوتاه به ايران كه ممكن بود منجر به سرنوشت محقق كركى گردد، اجتناب ورزد.

گزارش ابن العودى از انگيزه سفر استادش به روم شرقى و مركز حكومت سلاطين عثمانى و تأكيد براينكه وى در اين سفر پرمشقت به دنبال كسب مجوز تدريس در مدارس رسمى اهل سنت بوده است نشان مى‌دهد كه شهيد ثانى تدريس رسمى در اين مدارس را براى حفظ و پاسدارى از تشيع جبل‌عامل بهترين وسيله تشخيص داده و از آن به‌عنوان يك پايگاه امن تا سال (٩٥٥ ه‌. ق) استفاده نموده است.

آرزوى شهادت براى حفظ تشيع

به‌طورى كه در برخى از گزارشها آمده وى حتى استفاده از شهادت را براى حفظ پايگاه فقاهتى تشيع در جبل‌عامل امرى مطلوب مى‌دانسته و آن را از عموم حرمت القاى نفس بر تهلكه مستثنى مى‌شمرده است [١] اين درحالى است كه وى در جاى جاى كتب فقهى همواره به شرايط زمان خود اشاره مى‌كند و جواز تصدى امور عمومى را منوط به احساس امنيت جانى در مقابل حكام زمان مى‌شمارد. [٢]

[١] . روضات الجنات، ج ٤ ص ٣٨٣.

[٢] . رك: مسالك الافهام، ج ١ ص ٦١ و ١٦١.