فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٣٨ - دوره دوم ضابطهمند شدن فقه سياسى در چارچوب فقه اجتهادى

١١ - انديشه سياسى شيعه در آثار شهيد ثانى (م ٩٦٦)

پرداختن به علوم و كتب اهل سنت و تلمذ و كسب علم از استادان مذاهب اربعه در رويه فقهاى شيعه سابقه‌اى طولانى دارد. شايد شيخ مفيد، سيدمرتضى و شيخ طوسى را بتوان از نخستين فقهاى شيعه به شمار آورد كه اين باب را به روى علماى شيعه گشودند. لكن راهى كه از زمان علامه حلى در اين زمينه باز شد با گذشته كاملاً متفاوت بود. فقهايى چون علامه حلى و شهيد اول رسماً بخش مهمى از عمر تحصيلى خود را در محضر درسى استادان معروف اهل سنت زمان خود گذرانده‌اند و تعداد استادان و مشايخ اين دو فقيه در ميان مشاهير اهل سنت كمتر از استادان مشايخ شيعه نبوده است. به‌طورى كه شيوه تلمذ، قرائت، اخذ اجازه روايت و ساير رويه‌هاى تحصيلى و آموزش رسمى آن زمان توسط اينان به درستى رعايت و انجام مى‌شده تا آنجا كه اساتيد و مشايخ اهل سنت به آنان به چشم دانش آموختگان برجسته مى‌نگريسته‌اند.

تحول و تأثيرپذيرى فقه شيعه از اين رويه چشمگير بوده است و توسعه و تفريع و استدلال را بايد از ره‌آوردهاى اين تحول بزرگ در فقه شيعه به شمار آورد، چنانكه قاعده‌مند كردن فقه در آثار فقهى علامه حلى مانند مختلف‌الشيعه كه به سبك كتب فقهى اهل سنت شماره‌گذارى و مسئله‌بندى شده و كتاب قواعد كه فصل‌بندى آن كاملاً منطبق با سبك كتب فقهى اهل سنت مى‌باشد و همچنين متن‌نويسى و كتاب

الفوائد و القواعد شهيد اول، حاصل اين تحول ناشى از كثرت مراوده علمى و التقاء فكرى آنان با مكتب فقهى اهل سنت مى‌باشد.

سفرهاى علمى شهيد ثانى

مقصود از ذكر اين مقدمه آن است كه زين‌الدين‌بن على‌بن احمد معروف به شهيد ثانى نيز