در تحليل نهايى رابطه پيچيده دولت تشيع‌گراى صفوى با فقهاى شيعه كه تقريباً تمام دوران سلسله صفويه را شامل مى‌گردد، بايد گفت هر دو طرف اين قرارداد امضا نشده به نوعى به اهداف و مقاصد خود دست يافتند، فقهاى شيعه توانستند اقتدار معنوى دين را در جامعه ايرانى عميق‌تر و گسترده‌تر سازند و جامعه تشيع را با معارف اهل‌بيت (ع) آشنا نمايند و استقلال و شكوهمندى تشيع را در قالب يك نظام سياسى و دولت حراست كنند و به همه شيعيان دنيا در برابر آزار و فشارهاى عثمانيها پناه دهند و به آرمان ديرينه جامعه مستقل شيعه جامه عمل بپوشانند.

سلاطين صفوى نيز توانستند در اين رابطه قدرت سياسى دولت فراگير خود را تحكيم بخشيده و آن را به سراسر ايران گسترش دهند و در برابر سيل بنيان كن نيروى نظامى متعصب عثمانى پايدارى نمايند و بالاخره در پناه تشيع و فقاهت شيعه براحتى حكومت كنند و جاه‌طلبيهاى خود را اشباع نمايند.

به هر حال محقق كركى به همراه تنى چند از علماى شيعه در سال (٩١٦ ه‌. ق) در نخستين مراحل شكوفايى دولت تشيع‌گراى شاه اسماعيل صفوى بنا به دعوت وى به ايران مهاجرت نمودند و به پايه‌گذارى حوزه‌هاى علميه فقه شيعه و تأسيس مدارس علمى و تربيت علما و فقهاى ايرانى همت گماردند. [٢]

به روايت خوانسارى از سيد نعمة‌الله جزايرى مؤلف كتاب شرح غوالى‌اللئالى ورود محقق كركى به اصفهان در زمان سلطنت شاه طهماسب اول بوده است كه شاه طى فرمانى به سال (٩ [٣] ٦ ه‌. ق) كليه اختيارات دولتى را به محقق كركى تفويض نموده و دستورات وى را در سراسر كشور لازم الاجرا اعلام كرد.٣

[١] . فتواى ديگرى قبل از جنگ چالدران از علماى عثماى صادر شد كه كشتن يك فرد شيعه بهتر از قتل هفتاد كافر حربى است و اين فتوا يكى از عوامل شكست صفويها بود.

[٢] . رك: خوانسارى، روضات الجنات، ج ٤، ص ٣٧٢ و سيد محسن‌امين، اعيان‌الشيعه، ج ٨، ص ٢٠٩.

[٣] . همان. ص ٣٦٢ (متن فرمان چنين بود: بسم‌الله الرحمن الرحيم. چون از مؤداى حقيقت انتماى كلام امام صادق (ع) كه: «انظروا الى من كان منكم قد روى حديثنا و نظر فى حلالنا و حرامنا و عرف احكامنا فارضوا به حكماً فانى قد جعلته حاكماً فاذا حكم بحكم فمن لم يقبله منه فانما بحكم