فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١١٣ - دوره دوم ضابطهمند شدن فقه سياسى در چارچوب فقه اجتهادى

حليت ازدواج موقت بوده است.

از آنجا كه در مذهب شافعى به مرتد فرصت بازگشت از ارتداد داده مى‌شود، شهيد پس از گذراندن دوره زندان يكساله خود به محكمه احضار گرديد و قاضى عبادبن جماعة شافعى به استناد اينكه استغفار شهيد در خفا بوده و علنى انجام نگرفته از قبول توبه، امتناع ورزيد و كار نهايى قضاوت را به همكار مالكى مذهب خود سپرد و چون در مذهب مالكى توبه مرتد پذيرفته نمى‌شد وى متهم را به اشد مجازات اعدام محكوم نمود و حكم وى در روز نهم جمادى‌الثانى سال (٧٨٦ ه‌. ق) مبنى بر اعدام با شمشير و دار آويختن جسد و سنگسار نمودن و سوزاندن آن در دمشق با كمال قساوت اجرا گرديد. [١]

شهيد اول در چنين شرايط اختناق و فشار بيش از بيست كتاب در فقه و كلام تأليف نموده و آراء شيعه را در مؤلفات خود تبيين كرده است. لكن چگونه مى‌توان از وى به‌عنوان برجسته‌ترين فقيه شيعه زمان خود، انتظار بيان صريح انديشه سياسى شيعه را داشت‌؟ وقتى‌كه اين فقيه بزرگ به اتهام حب اهل‌بيت (ع) و انتقاد از حوادث پس از رحلت پيامبر (ص) و مسائلى جزيى مانند فتوا به جواز ازدواج موقت، سرش از بدنش جدا مى‌شود و جسد بى‌جانش به دار آويخته شده، سپس جسدش بر سر دار سنگسار مى‌گردد و از ان پس بيرحمانه سوزانده مى‌شود؛ آيا مى‌توان در زندگى وى، فرصت معقولى براى بيان انديشه سياسى حكومت از ديدگاه تشيع تصور نمود؟

با وجود اين از آنجا كه وى در عصر خود نامدارترين فقيه شيعه بوده است به گشت و گذارى در آثار آن فقيه براى ارائه گزارش كوتاهى در زمينه تحول انديشه سياسى شيعه در فقه مى‌پردازيم.

تقرير انديشه‌هاى فقهاى سلف

شهيد اول نيز مانند سلف خود در مباحثى چون نماز جمعه و عيدين، زكوة، خمس، انفال، امر به معروف و نهى از منكر، جهاد، بغات و قضات، انديشه‌هاى سياسى ناپيوسته فقهاى پيشين را در آثار خود آورده است، چنانكه در كتاب اللمعة الدمشقيه همين مسائل به

[١] . رك: اعيان‌الشيعه، ج ١٠، ص ٦٠.