فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١١١ - دوره دوم ضابطهمند شدن فقه سياسى در چارچوب فقه اجتهادى
اميرعلى مؤيد كه به تيمور لنگ گوركانى براى سركوب مخالفان داخلى خود پناه برد منقرض گرديد و مقر حكومت ٤٩ ساله سربداران توسط امير گوركانى با خاك يكسان و حميان سربدارى بهطور فجيعى قتلعام گرديدند.
نكات مثبت و برجسته جنبش سياسى مذهبى سربداران كه به فرمانروايى مستقل آنها در قالب يك دولت شيعه از سال ٧٣٦ تا ٧٨٥ انجاميد بهقدرى حائز اهميت است كه خود يك بحث تحليلى تاريخى مستقلى را مىطلبد و سربداران در يك مقطع حساس تاريخ ايران در برابر فرمانروايى بيرحمانه مغولها ايستادند و نمونه روشنى از قيام مردمى و انقلاب سياسى مذهبى را به نمايش گذاردند و همكارى و همزيستى دو جناح مذهبى و سياسى انقلاب را به پويه تجربه نهادند و امكان سياست مردمى و مساوات و سادهزيستى دولتمردان را به اثبات رساندند و تجربه بزرگ يك دولت مذهبى را با تمام زيباييها و كاستيهايش از خود به يادگار نهادند. اما با وجود اينهمه آثار شكوهمند در ايجاد رابطه بين دولت و شريعت از يكسو و رابطه دولت با مردم از سوى ديگر، نتوانستند از كمند تعارض دين مدارى و دنيامدارى در دولت مذهبى رهايى يابند و سرانجام رقابت دنيايى دو جناح رهبرى مذهبى و رهبرى سياسى موجب گرديد كه در مدت كوتاه كمتر از پنجاه سال، حكومت سربداران و قدرت فرمانروايى در ميان سران سربدارى ده بار دست به دست شود و آخرين و دوازدهمين آنان اميرعلى مؤيد علىرغم [١] ٩ سال فرمانروايى (٧٨٥-٧٦٦ ه. ق) با شعارهاى سياسى تشيع سرانجام در دام رقابت ناسالم رقباى داخلى دچار خيانت گرديده و به دشمن مذهب و مردم خود پناه برد.١
افزون بر اين، اصولاً رهبرى معنوى و مذهبى در طول فرمانروايى سربداران با سران صوفيه پيرو مذهب تشيع بوده و جز در مورد آخرين فرمانرواى سربدارى رابطهاى بين دولت سربدارى و فقهاى شيعه ثبت نشده است. [٢]
شهيد اول بيشترين عمر خود را در جبل عامل و دمشق در حوزه حكومتى شامات
[١] . همان، ص ٢٢٢.
[٢] . رابطه دولت سربداران با رهبران صوفى موسوم به شيخيان (منسوب به شيخ خليفه و شيخ حسن جورى) سرانجام توسط اميرعلى مؤيد بكلى گسسته شد و مزار آن دو پير مراد به بازار تبديل گرديد.