فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٠٩ - دوره دوم ضابطهمند شدن فقه سياسى در چارچوب فقه اجتهادى

٩. انديشه سياسى شيعه در آثار فقهى شهيد اول (م ٧٨ [٦] )

شمس‌الدين محمدبن مكى العاملى مشهور به شهيد اول از فقهاى بزرگ شيعه منسوب به جبل عامل است كه زمانى مركز فقاهت شيعه بوده و به روايتى يك پنجم فقهاى شيعه از اين منطقه كوچك برخواسته‌اند. [١]

مؤلف امل الامل مى‌نويسد: در يكى از روستاهاى كوچك جبل عامل در زمان شهيد ثانى بهنگام تشييع جنازه‌اى، هفتاد مجتهد حضور داشتند. [٢] شهيد اول پس از محقق حلى و علامه حلى سرآمد فقهاى شيعه شناخته شده است. [٣]

آوازه علمى علامه حلى او را در آغاز نوجوانى در سال (٧ [٥] ٠ ه‌. ق) به‌سوى حله كشانيد و مدت پنج سال نزد فخرالمحققين (فرزند علامه حلى) تلمذ نمود و در سن بيست و يك سالگى [٤] به اخذ اجازه‌اى نائل گرديد كه فخرالمحققين در آن اجازه، وى را با القابى چون «مولانا الامام العلامة الاعظم افضل علماء العالم سيد فضلاى بنى‌آدم» نام برد.٥

عصر سياسى شهيد

در عصر شهيد اول، سلطان با يزيد عثمانى بر آسياى ميانه و سلطان برقوق در مصر و اميرعلى مؤيد در خراسان فرمانروايى داشتند و شهيد اول با فرمانرواى سربدار خراسان از طريق يكى از رجال حكومت سربداران به‌نام شمس‌الدين محمد آوى ارتباط و مكاتبه داشته و بارها توسط اميرعلى مؤيد به خراسان دعوت شده بود و شهيد اول با نوشتن كتاب اللمعة الدمشقيه و فرستادن آن توسط شمس‌الدين محمد آوى به تعظيم، اكرام و علاقمندى سلطان خراسان پاسخ گفت٦ ولى از مهاجرت به خراسان و زيستن با دولت شيعى سربداران امتناع ورزيد.

در تاريخ جنبش سياسى مذهبى سربداران اميرعلى مؤيد به‌عنوان آخرين و

[١] . امل‌الامل، ج ١، ص ١٨١ و اعيان‌الشيعه، ج ٤٧، ص ٣٦.

[٢] . روضات الجنات، ج ٧، ص.

[٣] . همان.

[٤] . اعيان الشيعه، ج ١٠، ص ٥٩.

[٥] . همان و روضات الجنات، ج ٧، ص ٤.

[٦] . همان، ص ٦٠.