جلوه‌های دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٧٨ - ٣٦ حق معلم و شاگرد در بیان امام سجاد

مثلاً قصد او از خوردن غذا، حفظ جان و سلامتِی باشد و اِین که قدرت بر عبادت و اطاعت خدا پِیدا کند و قصد او از خواب و استراحت اِین باشد که بتواند تجدِید قوا کند براِی اطاعت دستورات الهِی، اگر کسِی‌ در تمام اعمال خود قصد قربت کند همه اعمالش به منزله عبادت شمرده شده و مأجور خواهد بود.[١]

٣٥. بهره بردن از فرصت‌ها

امام صادق علِیه السلام فرمود: دوست ندارم جوانِی از شما را ببِینم مگر آنکه روز او به ِیکِی از دو حالت آغاز و سپرِی گردد: ِیا عالم باشد ِیا در حال تعلِیم علم. (لَسْتُ أُحِبُّ أَنْ أَرَى الشَّابَّ مِنْكُمْ إِلَّا غَادِياً فِي حَالَيْنِ: إِمَّا عَالِماً أَوْ مُتَعَلِّماً) اگر نه عالم باشد و نه متعلم، در انجام وظاِیف خود کوتاهِی کرده و جوانِی او ضاِیع خواهد شد. تضِیِیع جوانِی گناه است. سوگند به خداِی محمد صلِّی الله علِیه و آله جاِیگاه گناهکار در آتش خواهد بود.[٢]

٣٦. حق معلم و شاگرد در بِیان امام سجاد علِیه السلام

حق معلم تو آن است كه او را بزرگ بشمارِی، وقار محضر او را نگاه دارى، به كلامش گوش‌دل بسپارى. به سوى او روِی آورِی، صدايت را در مقابل او بلند نگردانى. اگر كسى از معلم سوالى پرسيد، تو پاسخ او را ندهى و صبر کنِی تا معلم خود جواب او را بگويد. در مجلس او با ديگرى سخن نگويى و از ديگران غيبت نكنى.

اگر كسى از او بدگويى كرد، حريم او را پاس بدارى. زشتى‌هاى او را بپوشانى و نيكى‌هاى او را آشكار نماِیِی. با دشمن او همنشينى نکنِی و با دوست او دشمن نکنِی، چون چنين عمل كنى، فرشتگان الهِی گواهى دهند كه تو براى خدا از محضر استاد كسب علم نموده‌اى نه براى مردم. (حَقُّ سَائِسِكَ بِالْعِلْمِ التَّعْظِيمُ لَهُ... فَإِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ شَهِدَتْ لَكَ مَلَائِكَه اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَنَّكَ قَصَدْتَهُ وَ تَعَلَّمْتَ عِلْمَهُ لِلَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ اسْمُهُ لَا لِلنَّاس..)

اما حق شاگرد تو آن است كه: بدانى خداى عزوجل بواسطه علمى كه به تو بخشيده، تو

[١] برگرفته از درس آِیة الله اشرفِی دام ظلّه ساِیت مدرسه فقاهت، تارِیخ ٢٢/١/١٤٠٠.

[٢] الأمالي (للشيخ الطوسي) ص: ٣٠٣‌.