قال الصادق علِیه السلام: (لَا بَلَغَ جَمِیعُ الْعَابِدِينَ فِِی فَضْلِ عِبَادَتِهِمْ مَا بَلَغَ الْعَاقِل)[١] عابدان در عبادت خود به فضِیلتِی که فرد عاقل بدان رسيده نمِی‌رسند.

٢٠. معِیار ارزش‌مندِی انسان‌ها‌

مردِی روستاِیِی پِیوسته خدمت امام صادق علِیه السلام مِی‌رسد. مدتِی گذشت و امام او را ندِید. حضرت از حال او جوِیا شد. شخصِی از آن مرد عِیبجوِیِی کرد و خواست از ارزش او نزد امام بکاهد و در ضمن سخنانش گفت: آن مرد دهاتِی و بِی‌سواد است و آدم مهمِی نِیست.

امام فرمود: شخصِیت انسان در عقل او و شرافتش در دِین‌دارِی و بزرگوارِیش در تقواِی اوست، ارزش آدمِی بسته به اِین سه صفت دارد و الا مردم همه از لحاظ نسل ِیکسان و از فرزندان آدم‌اند. مزاِیاِی ظاهرِی دنِیا ارزش‌آفرِین نِیست. آن مرد از کلام خود شرمنده شد و عذرخواهِی کرد. [٢]

امِیرمؤمنان علِی علِیه السلام: زكات عقل، تحمّل‌کردن افراد نادان است. [٣]

٢١. سرماِیه‌گذارِی در جاهاِی متعدد، نشانه آِینده‌نگرِی

مردِی خدمت امام صادق علِیه السلام رسِید و به آن حضرت عرض کرد: چرا سرماِیه خود را متفرق و پراکنده نموده و در جاهاِی مختلف سرماِیه‌گذارِی نموده‌اِید؟ آِیا بهتر نبود همه سرماِیه خود را در ِیکجا متمرکز مِی‌نمودِید تا زحمت مراقبت، رسِیدگِی و هزِینه‌هاِی اصلِی و جانبِی آن کمتر مِی‌شد؟!

امام صادق در جواب فرمود: من بدِین جهت آن‌ها را پراکنده کردم که اگر آسِیبِی به ِیکِی از آنها رسِید «ِیا در آنجا سودِی حاصل نشد و ِیا بازار آنجا راکد ماند» همه سرماِیه‌ام تلف نشود لا اقل سرماِیه‌هاِی من در امور دِیگر سالم بماند. (فَإِنْ أَصَابَ هَذَا الْمَالَ شَِیْ‌ءٌ سَلِمَ هَذَا الْمَالُ) [٤]

[١] الكافي، طبع دار الکتب الاسلامية، ج‌١، ص: ١٣‌.

[٢] بحار الأنوار، ط دارالاحِیاءالتراث، علامة مجلسِی، ج ٧٨، ص: ٢٠٢.

[٣] (زكوه العَقلِ احتِمالُ الجُهّالِ) تصنِیف غرر الحکم و درر الکلم ص: ٥٦.

[٤] الكافي، طبع دار الکتب الاسلامية، ج‌٥، ص: ٩١‌.