جلوه‌های دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٢٧٤ - ١٨ فرق بین تعقّل و تدبّر

١٧. تفکر عمِیق در مواجهه با دو راهِی‌ها «مُلك رى يا قتل امام حسِین علِیه السلام»

يزيد به استاندار خود عبيدالله‌بن‌زياد دستور داد که از امام حسِین علِیه السلام بِیعت بگِیرد و اگر بيعت نكرد با او بجنگد. امام حسِین از بِیعت سرباز زد و راهِی مکّه و سپس کربلا شد. عمر سعد قبل از واقعه كربلا از طرف عبيدالله مامور شد تا فرماندار ايالت رى شود. اما قبل از رفتن، عبيدالله نامه‌اى براى عمر سعد نوشت كه امام حسين به عراق آمده بايد با او بجنگى و او را از بين ببرى و بعد به جانب رى سفر كنِی.

عمر سعد نزد عبيدالله آمد و گفت: اى امِیر من را از اين كار معاف کن! عبيدالله گفت: ترا عفو مِی‌كنم ولى فرماندارى ملك رى را از تو مِی‌گيرم. عمر سعد مردد شد، بين جنگ با امام و ملك عظيم رى. آن شب را مهلت گرفت تا خوب فكر كند و بِینديشد عاقبت تصمِیم گرفت ملك رى را كه نقد بود اختيار كند و بهشت نسيه را رها کرده و با امام بجنگد.

عبيدالله لشگرى عظيم به او داد تا با امام بجنگد. امام روز دوم محرم به كربلا آمد و عمر سعد روز سوم محرم با چهار هزار سوار به كربلا آمد و فرماندهى كل قواى لشکر را به عهده گرفت و شمر را امِیر لشکر خود قرار داد و روز دهم محرم حاضر به رِیختن خون پاک امام حسين و فرزندان و اصحاب آن حضرت گردِید. [١]

Q نکته: انسان پِیوسته در سر دو راهِیِ انتخاب حق و باطل است. اساساً زندگِی هر انسانِی شکل گرفته از انتخابات سرنوشت‌سازِی که در مواقع حساس زندگِی مِی‌گِیرد.

١٨. فرق بِین تعقّل و تدبّر

تفكّر بررسِی در بِین مجهولات است بوسِیله رجوع به معلوماتِی که فرد از قبل آگاهِی به آنها دارد. به تعبِیر دِیگر پِی‌بردن به مجهولات از طرِیق گردش بِین معلومات. (فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ ِیَتفکّرونَ)[٢] ولِی واژه تدبر در لغت از ماده دبر به معناِی پشت سر ِیا عاقبت هر چيزِی است[٣]و در اصطلاح به معناِی بررسِی نتائج و عواقب هر کارِی گفته مِی‌شود که از آن تعبِیر به

[١] جامع السعادات، ج ٢ ص: ٢١٥.

[٢] سوره اعراف، ١٧٦. مجمع البحرِین، طرِیحى، فخر الدِین ج ٣،ص: ۴۴۴.

[٣] لسان العرب، ج ٤، ص: ٢٦٨.