ضمن اِین که حالت خوف موجب دل‌شکستِی و تضرّع بِیشتر و ارتباط عمِیق با خداوند مِی‌شود خداوند به موسِی علِیه السلام فرمود: اى موسى! با خوف و بِیم من را بخوان. (ِیَا مُوسَى كُنْ إِذَا دَعَوْتَنِِی خَائِفاً مُشْفِقاً وَجِلا)[١] رسول‌خدا صلِّی الله علِیه و آله نِیز فرمود: با معرفت‌ترِین مردم نسبت به خدا کسِی است که بِیشتر از دِیگران از خدا بترسد. (اَعلَمُ النّاسِ باللهِ سبحانَهُ أخوَفُهم منهُ)[٢]

سوال: معناى ترس از خدا چِیست؟ انسان از موجودات خطرناك مى‌ترسد خداوند که جسم نِیست تا از او بترسِیم، با توجّه به اِین كه خداوند مظهر مهر و محبّت و رحمت بى‌نهاِیت است، ترس از خدا به چه معنا است؟

جواب: منشأ ترس ِیا خطرى است كه متوجه انسان مى‌شود ِیا منفعتى است كه از وى سلب مى‌گردد. مثلا كسى كه از گرگ مى‌ترسد، ترس از خود گرگ نِیست در واقع ترس از آسِیب دِیدن بدن توسط گرگ است ِیا كسى كه از تارِیكى مى‌ترسد، ترس او در واقع از خطرى است كه ممكن است در تارِیكى متوجه او گردد.

طبق اِین بِیان خود خداوند ترس ندارد، از عدل الهِی باِید ترسِید که نکند فرد گناهِی را انجام دهد و موجب شود از جوار رحمت و لطف الهِی دور شود و موجب ضرر زدن به دِین و دنِیاِی خود شود. امِیرمؤمنان علِی علِیه السلام به خدا عرض مِی‌کند: خداِیا تنها از عدل تو باِید ترسِید. (ِیا مَنْ لا ِیُرْجى الّا فَضْلُهُ وَ لا ِیُخافُ الّا عَدْلُهُ)[٣] چنِین ترسِی محرك انسان در انجام وظاِیف بندگى و موجب رسِیدن به کمالات معنوِی و عاقبت‌بخِیرِی و مراقبت در اعمال مِی‌شود.

١. عذاب گذشتگان عبرت براِی آِیندگان

فرشتگان وارد منزل حضرت ابراهيم علِیه السلام شدند، ابراهيم گمان كرد كه آنها رهگذرند، لذا بهترين غذا را براى مهمانان تهِیه نمود. گوساله‌اى چاقِی را ذبح و بريان نمود و نزد آنان آورد. ولِی فرشتگان به ظرف غذا دست نزدند، به همين جهت ابراهيم ترسيد و از رفتار آنان متحيّر شد. فرشتگان به ابراهيم گفتند: نترس ما فرستادگان خدا هستِیم و به ابراهِیم بشارت دادند كه خدا بزودى فرزندى نيكو به او عنايت خواهد كرد.

[١] الكافي، طبع دار الکتب الاسلامية، ج‌٨، ص: ٤٤‌.

[٢] غررالحکم، ص: ١٩٠، ح ٣٦٧٥.

[٣] بحار الأنوار، علامه مجلسى، الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علِیهم السلام، ج ٩٢،ص: ٤٤٠.