(١) حضرتش ٦ در مسجد «خيف» بايستاد و فرمود: خدا خرّم روى گرداند بنده‌اى را كه گفتار مرا بشنود و به ياد سپارد و آن را به هر كه نشنيده است برساند. بسا رساننده فقه (دانش دين) به كسى كه از او فقيه‌تر است و بسا فقه‌گويى كه خود فقيه (واقعى) نيست. سه چيز است كه دل هيچ مسلمانى را در آنها دغلى نباشد: پاكدلى در كردار براى خدا و خير انديشى براى پيشوايان مسلمانان، و پيوستگى به انجمن ايشان. مؤمنان برادرند و خونشان يكى است و همه در برابر ديگران همدستند و در وفا به پيمانى كه كمترين فرد آنان بسته باشد مى‌كوشند.[١] (٢) و فرمود ٦: هر گاه مسلمانى با فردى ذمّى خريد و فروش كند بايد بگويد: بار الها به من بر او خير بده و اگر مسلمانى با مسلمانى ديگر خريد و فروش كند بايد بگويد: بار الها به من و او خير بده.

(٣) و فرمود ٦: خدا رحمت كند بنده‌اى را كه خوش گويد و بهره برد يا خاموشى گزيند و سالم ماند.

(٤) و فرمود ٦: سه چيز است كه چون در كسى باشد ويژگيهاى ايمانش كامل باشد:

چون چيزى را خوش دارد اين خوش داشتن به راه باطلش نكشاند و چون خشم آرد، خشمش از حق به در نبرد، و چون توانايى يابد بدان چه از آن او نيست دست نگشايد.[٢] (٥) و فرمود ٦: هر كس به ناحق‌[٣] به مرزى رسد از تجاوزكنندگان است.[٤] (٦) و فرمود ٦: خواندن قرآن در نماز برتر از تلاوت قرآن در غير نماز است، و ياد خدا بهتر از صدقه و صدقه بهتر از روزه، و روزه كارى نيك است. سپس فرمود: گفتارى (مقبول) نيست مگر با كردار و گفتار و كردارى (درست) نيست مگر با پندار (نيّت)، و گفتار و كردار و پندارى (پذيرفته) نيست مگر با درست بودن رفتار (اجراى سنّت).

(٧) و فرمود ٦: آهستگى از خدا و شتابزدگى از ابليس است.

(٨) و فرمود ٦: هر كه دانشى آموزد كه بدان با بيخردان درافتد و يا بر دانايان ببالد و يا مردم را متوجّه خود سازد كه او را بزرگ شمارند، جايگاهش در دوزخ باد زيرا سرورى جز براى‌

[١] در حديث آمده است كه پيمانى را كه يكى از افراد مسلمان ببندد همه مسلمانان بر گردن گرفته باشند. چون معنى اين حديث را از حضرت صادق ٧ پرسيدند گفت: اگر سپاه اسلام گروهى از مشركان را محاصره كند و يكى از محاصره‌شدگان بگويد: به من امان دهيد تا سردار شما را ببينم و با او گفتگو كنم و يكى از كوچكترين افراد سپاه اسلام به او امان دهد وفاى بدان پيمان امان بر برترين فرد سپاه اسلام نيز واجب شود. مجمع البحرين.

[٢] اين حديث در كافى در باب« مؤمن و صفات او» ج ٢ ص ٢٣٩ نيز آمده است.

[٣] در پاره‌اى نسخه‌ها به جاى« غير حقّ»« غير حدّ» آمده است.

[٤] زيرا حقّ هر كس تا مرز است ولى خود مرز( مانند ديوار مشترك بين دو همسايه) بين او و همسايه‌اش مشترك است كه اگر بخواهد از مرز نيز استفاده كند و در آن تصرّفى نمايد بايد رضايت شريكش را تحصيل كرده باشد و گر نه متجاوز به حقّ ديگرى محسوب مى‌شود.- م.