آوردند ...»[١] پس (حقّ) ولايت ايشان را با (حقّ) فرمانبردارى از پيامبر همتاى فرمانبردارى از خود قرار داد، همان گونه كه سهم خود را با سهم پيامبر، همتاى سهم ايشان در غنيمت و «في‌ء» (فوائد عامّه) ساخت.[٢] (١) پس او كه خداى والاى بركت افزاى است چه اندازه نعمتش بر اين خاندان گسترده و بزرگ است. چون سخن از صدقه به ميان آمد، خودش را عزّ ذكره از آن منزّه دانست و پيامبرش ٦ را منزّه دانست و خاندان او را هم منزّه شمرد فرمود:

إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ وَ الْعامِلِينَ عَلَيْها وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِي الرِّقابِ وَ الْغارِمِينَ وَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ‌- زكات فقط براى تهيدستان و بينوايان و كارگزاران آن و دلجويى‌شدگان و بردگان (ى كه مى‌خواهند بازخريد شوند) و وامداران و هزينه در راه خدا و در راه ماندگان است كه فريضه الهى است»[٣] آيا در اين آيه چيزى مى‌يابى كه براى خود يا پيامبرش ٦ يا خويشان او سهمى قرار داده باشد؟ زيرا چون ايشان را از صدقه منزّه دانست خود را منزّه دانست و پيامبرش را منزّه دانست و خويشانش را منزّه شمرد؟ نه بلكه بر ايشان حرام فرمود، چه صدقه بر محمّد و خويشانش حرام است كه (صدقه) چرك مردمان باشد و براى آنان (گرفتنش) حلال نيست زيرا ايشان از هر پليدى پاك شدند، و چون ايشان را پاك كرده و برگزيده براى ايشان همان را پسنديده كه براى خود پسنديده و همان را كه براى ايشان نپسنديده براى خود نيز نپسنديده است. [اين هم هشتمين مورد][٤] (٢) ٩. امّا نهم: ما همان اهل ذكريم كه خداوند در آيات محكم كتابش فرمود: فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ*- پس اگر نمى‌دانيد از اهل ذكر بپرسيد»[٥]. علماء گفتند:[٦] در واقع منظورش از اين دو كلمه يهود و نصارى بوده‌اند. (حضرت) ابو الحسن ٧ فرمود: آيا چنين چيزى رواست؟ به اين ترتيب آنان ما را به دين خود فرا مى‌خوانند و مى‌گويند كه دينشان بهتر از ديانت اسلام است. مأمون گفت: اى ابو الحسن آيا شرحى مخالف با آنچه علماء مى‌گويند دارى؟ فرمود:

[١] المائدة، ٥٥-( دنباله آيه ولايت كه توضيح دهنده« الّذين آمنوا» است چنين است: ... الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ‌- آنان كه نماز به پا مى‌دارند و به فقيران در حال ركوع زكاة و صدقه مى‌دهند» كه به اتفاق مفسّران عامّه و خاصّه مراد از اين آيه شريفه حضرت على ٧ است.- م.)

[٢] در العيون به جاى« ولايتهم ...»،[ ... طاعتهم- فرمانبردارى ... و كذلك ولايتهم مع ولاية الرّسول مقرونة بطاعته« كما جعل سهمهم مع سهم الرّسول مقرونا بسهمه من الغنيمة» ...-« همچنان كه سهم ايشان را با سهم پيامبر همتاى سهم خود از غنيمت قرار داد»] آمده است( كه جز تقدم و تأخّر ضمائر در معنى با متن تفاوتى ندارد.- م.)

[٣] التوبه، ٦٠

[٤] اضافه داخل دو قلاب از العيون است.

[٥] النحل، ٤٣ و الأنبياء، ٧.

[٦] در العيون آمده است‌[ فنحن اهل الذّكر فاسألونا ان كنتم لا تعلمون فقالت العلماء ...- و ما اهل ذكريم پس اگر چيزى را ندانستيد از ما بپرسيد. علماء گفتند ...]