برگزيد. (١) نخست به خود آغاز كرد و سپس پيامبرش را (در مرحله) دوّم آورد و آنگاه (ذى القربى)، خويشانش را در آنچه از غنيمت جنگى و جز آن كه خداى عزّ و جلّ براى خود پسنديده براى ايشان هم پسنديده است. و او كه، گفته‌اش حق است، فرمود: وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى‌- و بدانيد كه از هر غنيمتى كه به دست آوريد يك پنجم آن خاص خداوند و پيامبر و خويشاوندان (او) است»[١] و اين تأكيدى استوار و فرمانى جاودانه‌[٢] براى آنهاست تا روز رستاخيز، در كتاب گوياى خداوند كه‌ لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ- كه در اكنون يا آينده‌اش، باطل در آن راه نمى‌يابد؛ فرو فرستاده از سوى (خداوند) فرزانه ستوده است»[٣]. (٢) امّا اين كه (در همين آيه) فرمايد: وَ الْيَتامى‌ وَ الْمَساكِينِ‌- و يتيمان و مستمندان»[٤] (هم سهمى دارند، دائمى نيست) زيرا چون يتيم به بلوغ برسد و يتيمى او پايان يابد از شمول غنيمت بردن خارج مى‌شود و ديگر او را سهمى نيست‌[٥] و همين گونه است مستمند كه چون حالت مستمندى او پايان يافت ديگر سهمى از غنيمت بردن ندارد و گرفتنش بر او حلال نباشد ولى سهم خويشان تا رستاخيز براى بى‌نياز و نيازمندشان باقى است. زيرا هيچ كس از خدا و پيامبرش ٦ بى‌نيازتر نيست و با وجود اين خداوند براى خود و پيامبرش ٦ سهمى از آن را قرار داده و آنچه را براى خود و پيامبرش پسنديده براى ايشان نيز پسنديده است. (٣) همچنين از «في‌ء» (فوائد عامّه و خراج) آنچه را براى خود و پيامبرش ٦ پسنديد براى خويشانش نيز پسنديد همچنان كه در مورد غنيمت براى آنها مجاز فرمود، پس (خداوند) به خود آغاز كرد سپس به پيامبرش ٦ و آنگاه به ايشان رسيد و سهم ايشان را با سهم خود و سهم پيامبرش ٦ همتا فرمود.

همين ترتيب در (حقّ) فرمانبردارى جارى است كه (خداى) عزّ و جلّ فرمود: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ‌- اى مؤمنان از خداوند و پيامبر و اولو الامرتان اطاعت كنيد»[٦] كه (عبارت را) به خود آغاز كرد و سپس به پيامبرش ٦ و سپس به خاندان او (كه اولى الامر مؤيّد به كتاب و حكمتند) و همچنين است آيه ولايت: إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا ....- همانا سرور شما خداوند است و پيامبر او و كسانى كه ايمان‌

[١] الانفال، ٤١

[٢] در العيون‌[ و اثر قائم لهم- و اثرى پابرجا براى ايشان‌] آمده است( و مراد آن است كه صفت خويشاوندى پيامبر صفتى است دائم و پابرجا كه تا رستاخيز از آل رسول عليهم السّلام سلب نمى‌شود.- م.)

[٣] فصّلت، ٤٢

[٤] الانفال، ٤١

[٥] در العيون به جاى« نصيب»[ نصيب فيها- سهمى در آن‌] آمده است.

[٦] النساء، ٥٩.