رهاورد خرد، ترجمه تحف العقول - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٤٣١ - پاسخ امام
(١) عقيقه[١] براى نوزاد پسر و دختر به روز هفتم است. روز هفتم سرش را بتراشند و روز هفتم نامش گذارند و هم به روز هفتم هموزن مويش، طلا يا نقره صدقه دهند.
(٢) كارهاى بندگان خدا به آفرينش تقديرى است نه آفرينش تكوينى. نه به جبر و نه به اختيار (به هيچ يك به تنهايى) معتقد مباش[٢]، (٣) خداوند عزّ و جلّ بىگناه را به جرم گنهكار باز خواست نكند و پسران و كودكان را به گناه پدران عذاب ندهد كه فرموده است: وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى*- هيچ كس بار گناه گنهكار ديگرى را به دوش ندارد»[٣] و أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى- اينكه براى انسان هيچ چيز نيست مگر آنچه كوشيده است»[٤] و خداوند مىآمرزد و ستم نمىكند. و خدا فرمانبردارى از كسى را كه مىداند بر بندگان ستم مىكند بر انسان واجب نفرمايد و كسى از بندگانش را كه مىداند كافر مىشود و به جاى او شيطان را مىپرستد، به رسالت برنگزيند و برنيارد. (٤) و به راستى، اسلام غير از ايمان است. هر مؤمنى مسلمان است ولى هر مسلمانى مؤمن نباشد.[٥] دزد در حالى كه مؤمن باشد دزدى نمىكند، و نوشنده مى در حالى كه مؤمن باشد مى ننوشد و در حالى كه مؤمن باشد كسى را كه خداوند ريختن خونش را حرام كرده به ناحق نكشد. آنان كه سزاوار حدّ (شرعى) هستند نه مؤمنند و نه كافر. خداوند مؤمنى را كه به راستى بدو وعده بهشت و جاودانگى در آن داده است به دوزخ نبرد، و هر كه به سبب دورويى يا فسق يا گناهى بزرگ، دوزخ بر او واجب آمده با مؤمنان برانگيخته نشود و از آنان نباشد. و دوزخ جز كافران را در برنگيرد. و هر گناهى كه مرتكبش بدان سبب دوزخى شود، فسق است.[٦] هر كه[٧] شرك آورد و كفر كند و دورويى ورزد يا گناهى از گناهان بزرگ را مرتكب شود [فاسق] است. شفاعت براى شفاعت خواهان رواست. (٥) و امر به معروف و نهى از منكر به زبان واجب است.
(٦) و ايمان انجام واجبات و دورى كردن از محرّمات است، ايمان شناخت به دل و اقرار به زبان و كردار به اندامهاست.
[١] قربانى مخصوص به مناسبت روز هفتم تولّد نوزاد.- م.
[٢] اشاره به بيان مشكلگشاى امام صادق ٧ كه فرمود: نه جبر و نه تفويض بلكه امرى بين اين دو.- م.
[٣] الانعام، ١٦٤ و الاسرى، ١٥ و الفاطر، ١٨ و الزّمر، ٧ و النجم، ٣٨
[٤] النجم، ٣٩
[٥] يعنى فقط مسلمانند- چنان كه در العيون آمده- نه مؤمن و نه كافر( به ايشان اطلاق مىشود.)
[٦] در متن« فهو فاسق- او فاسق است» آمده و درست آن[ فسق] است كه شايد نسخه نويسان خطا نوشته باشند.
[٧] در متن خبر« من- هر كه» محذوف است يا ممكن است از قلم نسخهنويسان افتاده باشد.