رهاورد خرد، ترجمه تحف العقول - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٢٧٨ - از سخنان امام(سجاد)
بر نافرمانان و گناهكاران با مرگهاى ناگهانى شب و روز، چنان شبيخونى كه راه نجات و پناهگاه و گريزگاهى ندارد. (١) پس اى مؤمنان، از شبيخون خدا چنان كه پرهيزگاران مىترسند، بترسيد، زيرا خداوند مىفرمايد: ذلِكَ لِمَنْ خافَ مَقامِي وَ خافَ وَعِيدِ- اين (آرامش) براى كسى است كه از ايستادن [در محشر به هنگام حساب] در پيشگاه من بترسد، و از هشدار من بهراسد»[١]. پس از رونق و شكوه دنيا و فريبها و گزندهاى آن بترسيد و سرانجام زيانبخش گرايش به آن را به ياد آريد زيرا آرايش آن فتنه و مهرورزيدن بدان گناه است.
(٢) و بدان! واى بر تو اى آدميزاده كه شكمبارگى[٢] و پرخورى و سرمستى و فريفتگى به ملك (اعمّ از مالدارى يا حكومت) از چيزهايى است كه (آدمى را) از كردار باز مىدارد و كند رفتار مىكند و ياد خدا را فراموشش مىسازد و از نزديك بودن مرگ غافلش مىدارد چنان كه گويى گرفتار جهاندوستى از مستى مى عقل باخته است. (٣) به راستى مرد خدا انديش از او مىترسد و براى او كردار مىكند كه نفس خود را تمرين دهد و به گرسنگى آموخته كند تا به انباشتگى ميل نكند، و اسبان را براى مسابقه (نيز) اين چنين لاغر ميان كنند.[٣] (٤) پس اى بندگان خدا، از خدا بپرهيزيد چون پرهيز آرزومند به پاداش او و ترسان از كيفر او.
به درستى كه در پيشگاه خداوند حجّت با شما تمام شده و بهانه از كفتان به در رفته كه او شما را (هم) تشويق كرده و (هم) بيم داده است، ولى شما نه بدان پاداش ارجمندش كه تشويقتان كرده مشتاقيد و كردار مىكنيد و نه از كيفر شديد و شكنجه دردناكش كه شما را از آن ترسانده مىترسيد.
(٥) به درستى، خداوند در كتاب خود به شما خبر داده است كه: فَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلا كُفْرانَ لِسَعْيِهِ وَ إِنَّا لَهُ كاتِبُونَ- هر كس كه از كارهاى شايسته انجام دهد و مؤمن باشد، در برابر كوشش او ناسپاسى نخواهد شد و ما نويسنده [كار و كردار] او هستيم».[٤] سپس در كتابش براى شما مثلها زده و آياتى آورده تا از رونق و جلوه زندگى دنيا بپرهيزيد و فرموده است: إِنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ اللَّهُ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ- به حقيقت اموال و فرزندان شما مايه آزمون [و دردسر] ند، و
[١] ابراهيم، ١٤
[٢] در پارهاى نسخهها به جاى« قسوة البطنة و كظّة الملأة»،[ نشوة البطنة و فترة الميلة- سرمستى شكمخوارگى و بيمارى پراشتهايى] آمده است.
[٣] تضمير الخيل: روش برنامه ريزى خوراك و تعليف اسب مسابقه است كه طبق برنامهاى چهل روزه نخست پروارش كنند و آنگاه از علف بازش دارند تا لاغر ميان و ساخته بدن شود.( و مراد آن است كه براى مسابقه در راه آخرت نيز بايد پيكر را كه مظهر نفس امّاره است نزار و آماده ساخت كه به گفته سعدى:
\sُ اسب لاغر ميان به كار آيد\z روز ميدان نه گاو پروارى\z\E و نيز گويد:\sُ اندرون از طعام خالى دار\z تا درو نور معرفت بينى.\z\E- م.)
[٤] الأنبياء، ٩٤