یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٥٨ - خلاصه جلسه ٢/ ٨/ ٥٤ ( جلسه پزشکان ) نقد بر فلسفه تاریخ مارکسیسم

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٥٥٧

ج. پیش بینی آنها دروغ درآمد، ولی معنی مطلب این نیست که تاریخ ضابطه ندارد.

د. ایراد اخلاقی: انکار اصلاح و مصلح و از آن بدتر تصحیح ایجاد نابسامانیها

ه. ایراد دیگر: انقلابات و تحولات همیشه به موازات تکامل ابزار تولید نبوده است. خود تکامل ابزار تولید نتیجه چیست؟ تنها نتیجه کار نیست، نتیجه کار و ابتکار است.

ز. ایراد دیگر: نهضتهای نو جویانه و کمال جویانه از ناحیه طبقه محروم و وابسته به ابزار جدید نیست.

ح. ایراد دیگر: لازمه این فرضیه این است که همه قیامهای اصلاحی بر ضد قوانین موجود است و حال اینکه چنین نیست.

ط. لازمه این نظریه انکار نهضت مقدس است و نفی انسانیت انسان است. قرآن به مسئله قیام مقدس تکیه میکند.

ی. ضرورتی نیست که تحولات تاریخ همیشه تکاملی باشد، اصل تز و آنتی تز و سنتز چنین حکم میکند. تمدنها تعالی و انحطاط و زوال دارند- سخن توین بی.

یا: تعلیل آقای کتیرایی راجع به پیروزی مارکس، قاطعیت نظریه مارکس در کوبیدن حکومتها و [این که انسان] جویای پناهگاهی سازش ناپذیر است، سخن نسبتاً درستی است ولی امروز میبینیم که روشهای مارکسیستی کاملًا سازش پذیرند، فراریها را تحویل میدهند، با امپریالیسم میسازند، دو غول کمونیسم هر دو روابطشان با امپریالیسم از روابطشان با خودشان حسنهتر است.

سخن ایشان جزئی از حقیقت است ولی کل نیست.

یب. ایراد آقای شریعتمداری راجع به قیام علیه استثمار صحیح نیست.

علت بقای مارکس چیست؟ این است که روی ضروریات زندگی تکیه کرده است که نان، مدرسه برای همه؛ مسکن، بهداشت برای همه.