یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٥٥ - فلسفه تاریخ از نظر اسلام - جزوه های معارف اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٥٥٤

توجیه میکند؟ آیا همه مادی است؟

٣. گروهی در دنیای عرب مدعی هستند توجیه اسلام تاریخ را کاملًا مارکسیستی است و حق تقدم با قرآن است. قرآن تضاد طبقاتی را منشأ تنازع و حرکت تاریخ دانسته است. (علی الوردی که هم تمایلات شدید اسلامی و شیعی داشت و هم تمایلات مارکسیستی)

تعبیر غلطی است که دین را صرفاً تلاش معاش بدانیم

٤. اینها در این جهت با مارکسیستها تفاوت دارند که دین در طبقه محکوم و ضعیف و از میان اینها همیشه ظهور میکند، اسلام دین توده مردم است، پیغمبران همه از این طبقه بودهاند. مارکسیستها میگویند دین از طرف طبقه ممتاز است برای حفظ سیستم طبقاتی و بی عدالتیها، اینها میگویند دین از طرف توده اختراع شد برای بهم زدن طبقات و برقراری سیستم عدالت، دین تلاش توده است در جنگ طبقاتی، و آنها میگویند تلاش طبقه حاکم و برخوردار است در جنگ طبقاتی. قدر مشترک این است که هر دو طبقه به دین جنبه طبقاتی میدهند و هر دو طبقه گرایش دینی را برای حفظ و یا کسب منافع میدانند، یکی برای پامال کردن حقوق و دیگری برای حفظ حقوق و به هر حال از حدود تلاش معاش تجاوز نمیکند.

به عقیده امثال علی الوردی دین در بدو ظهور منعکس کننده حقوق طبقه مظلوم است و بعدها در دست وعاظ السلاطین و روحانیین وابسته به حکام برعکس میشود.

٥. سنت گرایی طبقه مترف و تجدد خواهی طبقه مستضعف در منطق قرآن (آیه سوره زخرف)

٦. آیا از مجموع میتوان اینطور نتیجه گرفت که از نظر قرآن همیشه محروم طرفدار عدالت است و برخوردار طرفدار تبعیض و ظلم؟ البته نه.

٧. آیا پیغمبر به این دلیل فرد انقلابی و تجدد خواه بود که وابسته به طبقه محروم بود و اگر وابسته به طبقه برخوردار بود محافظه کار و سنت گرا بود؟

٨. بدون شک آن که منفعتش هم در عدالت است، بهتر و بیشتر