یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٣ - مفهوم تکامل در تاریخ - تعریف، هدف و مقصد

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣٨٢

و در کتاب علمی بودن مارکسیسم بحث ج، بند ٢، تکامل را این طور تعریف میکند:

توجیه شدن و ترتیب یافتن اعضاء و اجزاء در جهت واحد مطلوب و افزایش نظم است و تنزل آنتروپی، یعنی خلاف درهم آمیختگی و خلاف آنچه احتمالیتر است یعنی تکامل.

[در] هیچ یک از این تعریفات به جنبه معنوی و بلکه واقعی تکامل توجه نشده است. به عبارت دیگر، این تعریفات بیشتر جنبه کمّی و اضافی یعنی ارتباطی دارد و خلاصه میشود در تکثیر بیشتر و ارتباط بیشتر کثرات.

در مقاله دکتر محمد ستاری در اطلاعات ١٩/ ٢/ ٥٥ تحت عنوان «قحطی غذا در جهان سوم» ضمن بحث افراط و تفریط جهان پیشرفته در صنعت، پیشرفت انسانیت را در تعاون، درک مسئولیت و نظایر آن (احساس اخوت، برادری، مهربانی، ایثار، همدردی، حرّیت ضمیر، نیکی، زیبایی، درستی) میداند.

حیات فرد برای تولید مثل، و همه برای برقرار شدن زندگی بر بنیاد ارزشهای اخلاقی

در کتاب جدال با مدعی ضمن نقل از راسل در کتاب در تربیت راجع به اینکه بعضی امور ارزش بیرونی دارند [١] یعنی وسیلهاند و

---

[١] در اینجا خلط مبحثی است که به دو صورت میشود بیان شود. یکی اینکه فرق است میان ارزش غریزی و ارزش عقلی. ارزش حیات فردی که مورد مثال راسل است ارزش غریزی است که به معنی ملایمت با ذات است و ارزش مورد نظر خویی ارزش منطقی و عقلی و افلاطونی است (خیر) که مسئله زندگی نوع انسان بر بنیاد ارزشهای اخلاقی را مطرح میکند و این چیزی است که محل بحث است و خود راسل منکر آن است و بنا بر منطق مادی قابل توجیه نیست. دیگر اینکه فرق است میان امور عینی و واقعی و امور اعتباری. اولی بحث در امور عینی است و دوم بحث در امور اعتباری است. (رجوع شود به حاشیه ما بر کتاب جدال با مدعی ص ٢٧ و ٢٨). امور عینی یعنی امور کشف شدنی وسیله علم و امور اعتباری در آنجا به اعتراف خویی اموری است که انسان آنها را میآفریند، یعنی اعتبار میدهد و ارزش میدهد.