یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١١ - یادداشت بردگی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣١٠

بر عکس ممکن است کسی قانوناً آزاد باشد، همه حقوق را از سیاسی و قضایی و غیره قانوناً واجد باشد اما عملًا اختیاری از خود نداشته باشد و سرنوشتش را دیگری معین کند.

آیا عیب بردگی جز این است که سرنوشت کسی در دست دیگری باشد بدون آنکه خود او حق تعیین سرنوشت را به دیگری واگذار کرده باشد؟

هدف اسلام از بردگی با هدف دیگران متفاوت است. ارسطو از نظر اقتصادی و اجتماعی بردگی را لازم دانسته است و بعضی را جنساً برده دانسته است. هدف اسلام تعلیم و تربیت اسلامی است.

لهذا آزاد کردن بنده مسلمان مطلوب اسلام است و آزاد کردن بنده غیر مسلمان ممنوع است.

از لحاظ رفتار، اسلام دستور میدهد که هیچ گونه تفاوتی میان خود و آنها قائل نشوید.

از لحاظ حقوق اجتماعی، برده حق دارد امیر و وزیر و قاضی و امام جماعت و مفتی بشود.

از لحاظ تأمین آزادی پس از وصول به هدف، اینقدر وسیله اسلام فراهم کرده است که گمان نمیکنم هیچ وقت شده باشد که دو نسل متوالی برده بوده باشند. بعلاوه قراینی هست که یک برده مسلمان را بیش از هفت سال نباید برده نگه داشت.

٢١. آیه کریمه فان خفتم الّا تعدلوا فواحدة او ما ملکت ایمانکم اشعار به این دارد که درباره مملوکات یا مملوکه و حره رعایت عدالت درباره برده جایز نیست. باید به تفاسیر از این نظر مراجعه شود.

٢٢. آیه کریمه حتی اذا اثخنتموهم فشدوا الوثاق فاما مناً بعد و اما فداء (سوره محمد، آیه ٤). رجوع شود به مجمع البیان و سایر تفاسیر.

٢٣. آیه کریمه ما کان لنبی ان یکون له اسری حتی یثخن فی الارض.

٢٤. در کتاب شبهات حول الاسلام صفحه ٣١ بعد از ذکر شبهه بردگی میگوید (خلاصه) مردم بردگی اسلامی را از نوع بردگی