یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣١ - ختم نبوت و اجتهاد

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٢٣٠

اصول ثابتی دارد و شئون متغیر و متکاملی. تغیر و تکامل انسان و اجتماع باید در محدوده آن اصول صورت گیرد و همواره در آن محدوده صورت گرفته است. رجوع شود به احیای فکر دینی صفحات ١٦٩ و ...

در آنچه [١] مربوط به مقررات اسلام است [٢]، گفتهایم که اسلام نیز اصولی ثابت و تغییرناپذیر دارد و فروعی دارد که نتیجه شده از آن اصول ثابت است. این جهت را مخصوصاً در مقالات «زن در حقوق اسلامی» خوب توضیح دادهایم (رجوع شود به سخنرانی شماره ... از سخنرانیهای «خاتمیت» در حسینیه ارشاد).

در آنچه مربوط به اجتهاد و مجتهد یعنی عالم اسلامی است، گفتهایم که عالم اسلامی آن کس است که اصول و فروع اسلامی را خوب درک و تعلّم و تبلیغ میکند، و خوب میفهمد که چگونه فروع را بر اصول تطبیق کند و به اصطلاح حوادث واقعه را خوب درک و استنباط نماید، هدفهای اسلامی را خوب تشخیص دهد، وسیله را از هدف تمیز دهد، در ترویج و تبلیغ اسلامی به رسول اکرم تأسی کند.

اما آنچه مربوط است به مواریث اسلام و موضوعات اجتهاد، تاکنون بحثی نکردهایم. عمده کتاب و سنت است.

منابع پایان ناپذیر

در اینجا باید ببینیم آیا کتاب و سنت منابع محدود پایان پذیری است یا منابع پایان ناپذیری میباشند. به عبارت دیگر آیا قرآن و در درجه بعد سنت پیغمبر اکرم از قبیل گلستان سعدی و تاریخ بیهقی و شاهنامه فردوسی است که فرضاً پارهای مشکلات داشته باشد، با کار کردن چند نفر ادیب و دانشمند حل میشود و دیگر کارِ نکردهای ندارد، وظیفه آیندگان این است که به تفاسیر و توضیحات افرادی که کار کردهاند رجوع و اکتفا کنند؟ یا قرآن نظیر طبیعت است، هرچه بیشتر مورد مطالعه قرار گیرد حقایق تازه و جدیدی کشف میشود و