یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٠ - اسلام و انقلاب

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٦٩

رادیو تلویزیون

اسلام و انقلاب

١. اول باید انقلاب را تعریف کنیم، سپس انواع انقلابها را توضیح دهیم و سپس درباره علل و انگیزهها و موجبات انقلاب بحث نماییم.

اما تعریف: انقلاب به حسب مفهوم لغوی پشت و رو شدن و یا دگرشدن است. تعبیر «انقلب علی وجهه» یعنی پشت و رو شد و برگشت و تغییر جهت داد. انقلبتم علی اعقابکم، فانقلبوا بنعمة من اللَّه و فضل، قالوا انّا الی ربنا منقلبون، و سیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون، و قلّبوا لک الامور، فاصبح یقلّب کفّیه، قد نری تقلّب وجهک فی السماء فلنولّینک قبلة ترضیها، و تقلّبک فی الساجدین.

مجموعاً در قرآن کلمه «انقلاب» مفهوم «برگشتن» داخلی یک شیء را میفهماند، یعنی عوض شدن جهت رو و پشت یا زیر و زبر را، و با رجوع فرق دارد. برگشتن سنگ از هوا رجوع است ولی انقلاب نیست.

انقلاب در فقه و فلسفه اصطلاح خاص دارد غیر از اصطلاح لغت که قرآن هم بر همان اصطلاح جاری است. در فقه در کتاب طهارت، انقلاب و استحاله را از مطهرات میشمارند. در باب استحاله میگویند: کالعذرة تصیر تراباً و الخشبة المتنجسة اذا صارت رماداً او الماء المتنجس بخاراً و الکلب ملحاً و هکذا کالنطفة تصیر حیواناً و الطعام النجس جزءً من الحیوان. و در باب انقلاب میگویند: کالخمر ینقلب خلًاّ سواء کان بنفسه او لعلاج (عروة الوثقی باب مطهرات).

سید در مسئله ٥ مطهرات عروة میگوید: الانقلاب غیر الاستحالة، اذ لا تتبدل فیه الحقیقة النوعیة بخلافها و لهذا لا تطهر المتنجسات به و تطهر بها.

ولی آقای حکیم در مستمسک میگوید: با انقلاب هیچ چیز پاک نمیشود حتی نجاسات، و طهارت خمر منقلب به خلّ استثناست. و