یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٨٨ - تاریخ - بعد الهی و جهانی، عدل و ظلم

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٥٨٧

ظاهر این است که قرآن شق سوم را میپذیرد. اما این که بنا بر هریک از شقوق، غلبه نهایی با حق است مطلب جداگانه غیر قابل تردیدی است.

تاریخ از نظر قرآن سه بعد دارد: بعد نفسانی و فردی و یا اخلاقی، دیگر بعد اجتماعی، سوم بعد جهانی و الهی. بعد فردی مربوط است به اصالت و استقلال و مسئولیت فرد که: لا تزر وازرة وزر اخری. بعد اجتماعی عبارت است از اشتراک در مسئولیت که: و ما کان ربک لیهلک القری بظلم و اهلها مصلحون، ان اللَّه لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بأنفسهم. بعد جهانی عبارت است از عکس العملهای جهانی و الهی:

ولو ان اهل القری آمنوا و اتقوا لفتحنا علیهم برکات من السماء و الارض.

تاریخ - بعد الهی و جهانی، عدل و ظلم

در برخی ورقههای یادداشت گفتهایم که تاریخ از نظر قرآن کریم سه بعد دارد: بعد روانی انسانی، بعد اجتماعی انسانی، بعد الهی و جهانی.

مقصود از بعد الهی و جهانی این است که جهان و گردش جهان نسبت به خوب و بد انسان بیتفاوت نیست، عکس العمل دارد. قرآن کریم به این عکس العملهای خوب و بد که در یک تعبیر دیگر پاداش و کیفرهای دنیایی الهی است و به تعبیر دیگر مکافات طبیعت است، زیاد اشاره میکند.

در سوره اعراف، آیات [٧٢، ٧٨، ٨٤، ٩١] کاملًا این مطلب مشهود است. ایضاً: ولو أن اهل القری آمنوا و اتقوا لفتحنا علیهم برکات من السماء.

رجوع شود ایضاً به ورقههای ظلم و ورقههای عدالت اجتماعی.