یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٥ - امر به معروف و نهی از منکر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٢٨٤

مراتب همه باید هادی و مراقب یکدیگر باشند و در بعض مراتب دولت باید هادی و مراقب مردم باشد (مثل مواردی که احتیاج به مداخله دولت است و پای اجرای حدود و قصاصات است)، در بعضی امور مردم باید هادی و مراقب دولت باشند (باید تحقیق بیشتری بشود).

١٣١. در کشورهای مترقی و مشروطه، مطبوعات مقامی را احراز کرده است که به نام رکن چهارم کشور یا مشروطیت خوانده میشود. ظاهراً مقصود این است که مشروطیت بر اساس سه پایه و سه قوه مجزا و متعادل بر پا شده است: قوه مقننه، مجریه، قضائیه، و با این که مطبوعات در اساس قانون مشروطیت وارد نشده ولی از لحاظ اثر و اهمیتی که دارند در ردیف سه رکن اساسی مشروطیت به شمار رفته است.

حالا باید دید اثر مطبوعات و نقش مطبوعات در ترقی یک کشور چیست؟ اثر مطبوعات و وظیفه مطبوعات تنها نشر اخبار نیست، یعنی نشر اخبار آنقدر اهمیت ندارد که مطبوعات را رکن چهارم به شمار آورد، بلکه از نظر انتقاد از کارهای هیئتهای سه گانه، یعنی از نظر انتقاد از قوه مقننه و مجریه و قضائیه- و البته انتقادهای صحیح و منطقی- و از نظر راهنماییهای فرهنگی و مقالات علمی در مجلات علمی- نه مقالات هرزه و فاسد کننده- و از نظر هدایت مردم به زندگانی صحیح، بیدار کردن و آگاه کردن اذهان و افکار عمومی و در جریان گذاشتن آنها، آشنا کردن مردم به مسائل روز و نشان دادن راه ترقی و تعالی کشور و شناساندن خدمتگزار و خیانتکار به مردم و آشنا کردن مردم به علوم و مسائل علمی جدید، اینها همه وظیفه مطبوعات است.

از نظر اسلام انجام این وظایف به وسیله مطبوعات یا سخنرانیها، امر به معروف و نهی از منکر نامیده میشود.

امر به معروف و نهی از منکر که از فروع دین شمرده شده و خودش رکنی از ارکان دین به شمار آمده (نظیر نماز و روزه و حج و جهاد) نظیر همان است که مطبوعات رکن چهارم مشروطیت به شمار