یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٦ - امر به معروف و نهی از منکر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٢٧٥

١٠٧. در بحار ج ١١، ص ٥٢ و ٥٣ در داستان بیعت با محمد بن عبد اللَّه بن محض ذکر میکند که مردم به عنوان مهدویت با او بیعت میکردند و در آنجاست که امام صادق فرمود: اگر به عنوان مهدویت است من بیعت نمیکنم و اگر برای امر به معروف و نهی از منکر است من حاضرم با تو بیعت کنم.

این روایت کاملًا نهضتهای امر به معروف و نهی از منکر را تقدیس میکند و معلوم میشود حتی بیعت امام با کسی که برای امر به معروف و نهی از منکر قیام میکند مانعی ندارد. به هر حال این خود مطلبی است که تکلیف امر به معروف و نهی از منکر در موردی که شخص امام به مصلحتی قیام نکرده چیست؟

١٠٨. عطف به نمره ٩٥، امر به معروف متوقف بر قدرت است، زیرا اولًا قدرت از شرایط عامه تکلیف است و ثانیاً مخصوصاً در روایت تصریح شده: انما یجب علی القوی المطاع [١]. و ما قبلًا گفتیم با توجه به اهمیتی که امر به معروف در اسلام دارد که عمود و عماد دین است (و بها تقام الفرائض) و این که اگر نباشد دین خراب میشود، نمیتوان گفت وجوب امر به معروف موقوف به پیدایش قدرت به حسب تصادف است یعنی از قبیل واجب مشروط به قدرت است، بلکه از قبیل واجب معلّق به قدرت است، یعنی قدرت شرط واجب است نه شرط وجوب. پس امر به معروف متوقف بر قدرت است و از طرفی میدانیم که قدرت متوقف بر اتحاد است (همان طوری که مکرر در نهج البلاغه و غیر آن آمده) و از طرفی میدانیم که اتحاد متوقف بر اموری است و از آن جمله نظم و تشکیلات و تمرکز است و یا به عبارت دیگر هر اتحادی و هر وحدتی موجب قدرت نیست، بلکه اتحاد منظم بر اساس تشکیلات حزبی که بتواند ایجاد قدرت کند و یا قدرت متشتت را متمرکز کند و مورد استفاده قرار دهد، و از