یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٠ - امر به معروف و نهی از منکر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٢٦٩

این که از باب «مقدمه واجب واجب است» تحصیل قدرت لازم است توجه نکردهاند و همچنین این جهت که این قدرت لازم نیست قدرت فردی باشد، ممکن است قدرت اجتماعی باشد.

٨٦. روی هم رفته به مسئله امر به معروف، هم از طرف فقها ظلم شده که بحث کافی نکردهاند و از طرف مراجع تقلید اخیر ظلم شده که از رسالهها اسقاط کردهاند و هم از طرف مردم ظلم شده که عملًا آن را متروک گذاشتهاند، مخصوصاً در فقه شیعه از آن جهت که سرّ مسئله مربوط بوده به امر امامت خیلی مهمل گذاشته شده است.

٨٧. عطف به نمره ٨٠، جمله «لایصانع» یعنی معاملهگر نباشد، جمله «لایضارع» یعنی نمونه از قوم فاسد خود نباشد بلکه فاقد مشخصات آنها باشد، معنای جمله «و لا یتبع المطامع» این است که حرّ و آزاد باشد، که مولا فرمود: الطمع رقّ مؤبّد و فرمود: بعضی به دنیا میآیند و بنده میشوند و بعضی آزاد میگردند.

٨٨. یکی از شرایط مصلح این است که اعصابش کرخ باشد، از جنبه فردی و شخصی حساس نباشد. در عین اینکه باید از جنبههای عمومی فوق العاده حساس باشد، باید از جنبه شخصی پیراهنی از پولاد پوشیده باشد. علی علیه السلام در عین اینکه در آنجا که پای دیگران است میگوید: ولو انّ امرء اً مات علی هذا اسفاً ... ولی راجع به شخص خودش خیلی خونسردی نشان میدهد. وقتی که زن بصری به نقل عقّاد فحش و نفرین میکند میفرماید: متعرض او نشوید، وقتی که میشنود «قاتله اللَّه ما افقهه» باز هم اهمیت نمیدهد. مصلح نمیتواند نازک و نارنجی و قهرو باشد. رجوع شود به نمره ٥٩.

٨٩. یکی از اصول و شرایط موفقیت در امر به معروف ونهی از منکر این است که درد آن اجتماع کاملًا شناخته شود، یعنی عضوهای فاسد و مناشئ فساد کاملًا تمیز داده شود، عوامل فساد تشخیص داده شود. این عوامل، اعم است از اصولی که بر اجتماع حکمفرماست از قبیل طرز اصول اقتصادی و اجتماعی و از افرادی که دخالت دارند در حفظ آن اصول مثل بعضی از آیات!!! در نهج البلاغه میفرماید: