یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٦ - امر به معروف و نهی از منکر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٢٥٥

روحانیون و مؤمنین در خدمت دین قرار گرفتند، آن وقت سرفرازی دین است ولی هر وقت دین در خدمت عمامه به سر و عرقچین به سر قرار گرفت، آن منتهای بدبختی و ذلت و بیچارگی دین است.

بعضیها از ضعف دین شکایت میکنند. بالاترین مظاهر ضعف دین همین است که دین به صورت خدمتکاری برای شخصی ولو یک شخص روحانی و به صورت خدمتکاری برای صنفی ولو صنف روحانیین قرار بگیرد.

دین به منزله پدر خانواده است و صنفها به منزله اولاد این پدر.

پدر به همه به چشم ترحم نگاه میکند و اگر خود آن پدر بخواهد خود را در خدمت یک فرزند قرار دهد و خود را جزء خدمتگزاران آن فرزند قرار دهد دیگر او پدر واقعی نیست.

این معنی که گفتیم که دین نباید در خدمت چیزی دیگر قرار بگیرد همان معناست که گفته شده که باید اخلاص نیت داشت. البته مقصود تنها اخلاص نیت به مفهوم فقهی نیست که به قصد قربت باشد، بلکه مقصود این است که خود را برای دین باید خالص کرد و دین را هدف نهایی باید قرار داد نه اینکه دین را برای هدف دیگر ولو به قصد قربت خواست.

٥٥. خلاصه آنچه غزالی در احیاء العلوم آورده است:

باب اول در وجوب امر به معروف و نهی از منکر و فضیلته و المذمة فی اهماله و اضاعته. در اینجا آیات و اخبار و آثار در سه قسمت ذکر شده.

باب دوم در ارکان امر به معروف و شروط آن. ارکان چهار است:

محتسب، محتسب علیه، محتسب فیه، احتساب.

رکن اول (محتسب) شروطی دارد:

الف. مکلّف و مسلم و قادر باشد.

ب. ایمان

ج. عدالت، که محل بحث است.

د. اذن از ناحیه حاکم، که محل بحث است.