یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤ - جمهوری اسلامی - رادیو تلویزیون پاسخ سؤال سوم ( ماهیت انقلاب ایران )

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٢٣

از آن جمله تاریخ انسان است. طبیعت تاریخ نه یک طبیعت مادی محض بلکه طبیعتی مزدوج است و همچنین طبیعت انسان. در عین حال انسان به حکم اینکه دوطبیعتی است، دوکششی و دوجاذبهای است و این با این که لازمه ذات طبیعت کشش به سوی کمال است منافات ندارد. تاریخ صرفاً یک حیوان اقتصادی نیست و همچنین انسان.

و قهراً انقلابها صرفاً خصلت اجتماعی محض ندارد، بلکه در سرشت انسان ریشه دارد. نبرد درونی انسان که به کمال یافتگی و استقلال یافتگی برخی عناصر انسانی منتهی میشود، سبب میشود که میان انسانهای به ایمان و عقیده رسیده و آرمان طلب و انسانهای منحط حیوان صفت سر در آخور تضاد و مبارزه و درگیری پیدا شود که در قرآن از آن به نبرد میان حق و باطل تعبیر شده است.

پس علاوه بر نبردهای مادی و طبقاتی و نبردهای جاه طلبانه و صد در صد سیاسی، یک سلسله نبردهای دیگر نیز وجود داشته که در یک سو پایگاه اعتقادی و انگیزه زلال انسانی و جهتگیری آرمانی و محرک خیر عمومی و هماهنگی با نظام متکامل خلقت و پاسخگویی به فطرت وجود داشته و در سوی دیگر انگیزههای کدر حیوانی و شهوانی و عقدهای و جهتگیری فردی و منفعت جویانه.

نظریه ابزاری، عامل حرکت را مستضعفان و غایت را رفاه و تأمین منافع و ریشه اصلی را تکامل ابزار تولید و شیوه و روش را بر هم زدن نظم قانونی و مقرراتی حاکم و اساس تئوری را بیاصالتی وجدان انسان و تمایل عقربه وجدان را در جهت منافع میداند.

اما نظریه فطری، عامل را منحصر به مستضعفین و غایت را صرفاً مادی و ریشه را تکامل ابزار تولید و شیوه را بر هم زدن روابط حقوقی و اساس تئوری را بیاصالتی وجدان نمیداند، بلکه عامل را در برخی انقلابات مانند انقلابات مذهبی، هنری، اخلاقی، علمی اعم از مستضعفین و غایت را احیاناً ارزشهای انسانی و ریشه را میل بالذات انسان به ارزش خواهی و ارزش جویی و شیوه را احیاناً