یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٤ - زمان و مقتضیات آن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ١٨٣

عدالت و همدردی است. اجرای این وظیفه در زمانهای مختلف به شکلهای مختلف صورت میگیرد. همچنین است داستان خضاب نکردن امیرالمؤمنین علیه السلام.

٤٤. رجوع شود به ورقههای سیرت رسول اکرم راجع به اینکه وجه عمل رسول اکرم باید به دست آید، زیرا ممکن است رسول خدا کاری را که میکند به حکم هدفی است که اسلام دارد و ممکن است به حکم اقتضاء زمان باشد. مثلًا رسول اکرم جامهای را با دوخت خاصی پوشیده است یا اینکه بافت فلان شهر یا فلان کشور بوده است، بالاخره لباسی که پیغمبر میپوشد بافت شهری معین خواهد بود. لهذا در مسئله «تأسی» نباید اشتباه کرد و احیاناً مانند آقا نجفی خراسانی سوار کردن دختر تازه عروس خود را بر شتر جزء سیره پیغمبر به حساب آورد و در بازار مشهد النگ و دولنگ راه انداخت.

٤٥. در کتاب انتقاد بر قوانین اساسی و مدنی ایران ص ٤٩ میگوید: «ما میگوییم اگر نبوت به محمد ختم شده باشد، اصلاحات اجتماعی به او ختم نشده است.»

رجوع شود به ورقههای شخصیت. در آنجا مطالب مفیدی متناسب با بحث زمان و مقتضیات زمان گفته شده است، و همچنین رجوع شود به ورقههای اسلام و مقتضیات زمان.

٤٦. برای مثال عدالت را باید ذکر کرد. خود عدالت همیشه اصل اساسی اجتماع بشر بوده ولی شکل اجرایی آن از لحاظ قضایی و سیاسی و اقتصادی، متغیر و متفاوت بوده است. عدالت یکی از مقیاسهای اصلی و خطوط اصلی پیکر اجتماع است.

٤٧. رجوع شود به ورقههای سوسیالیسم راجع به اینکه سوسیالیسم را از چه نظر باید علم بدانیم. از این نظر که مرحلهای است از تاریخ و حلقهای است از حلقات تاریخ و طبق قوانین معینی به وجود میآید و قهراً طبق همان قوانین باید از میان برود؟ یا از این نظر که مبنای فطری و حقوقی دارد و آن مبانی فطری در همه زمانها ثابت است و شکل اجرایی آنها متفاوت است؟