یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٤ - یادداشت اسلام و مقتضیات زمان

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ١٥٣

بیماری میجنگد.

مثال خوب برای احکام ثابت در تمدنهای متغیر

برای این کار قانون اخلاقی وضع میشود که مثلًا در مبارزه با دشمن از عدالت خارج نشو: قاتلوا ... الذین یقاتلونکم و لا تعتدوا ... یا ایها الذین آمنوا کونوا قوامین للَّه شهداء بالقسط و لا یجرمنّکم شنئان قوم علی الّا تعدلوا (داستان حضرت امیر و مرد مبارزی که چهار نفر از اصحاب امیر را کشت و همچنین دستور امیر درباره مجروحین و درختها و پیرها و تسلیمها و غیره)

ایضاً مثال خوب برای حکم ثابت در تمدن متغیر

و همچنین مبارزه با بیماری و طبیعت قانونی دارد که مثلًا وظیفه طبیب در رعایت حال بیمار چیست و چیست. هدف و راه فرق نمیکند در این مبارزه ولی وسایل مبارزه همواره متغیر و متطور است.

مثال دیگری برای احکام ثابت در تمدن متغیر

بشر غریزه خوردن را دارد، این هم قانون اخلاقی و دینی ثابت و لایتغیر دارد، مثلًا کلّ بر دیگران نبودن و دسترنج دیگران را یغما نکردن قانون اوست ولی وسایل ...

بعلاوه دین یک سلسله هدفها میدهد، هدفهای عالیتر ...

پیغمبران آمدند خود بشر را اصلاح کنند نه ابزار زندگی او را.

پیغمبر فرمود: نعم المال الصالح للرجل الصالح.

به قول یکی از نویسندگان: اگر یک هزارم وقتی که صرف بهبود اشیاء و لوازم زندگی بشر شده است صرف بهبود خود بشر میشد، هزار یک بدبختیهای موجود وجود نداشت. دیگری میگوید:

پیشرفت تمدن فقط محیط بشر را عوض کرده است نه تفکر او را (طرز قضاوت او را).

پیغمبران علاوه بر اینکه هدفهای نو و عالی به بشر دادند، ارزش هدفها را بالا و پایین بردند.

«لا تؤدّبوا اولادکم باخلاقکم ...» ناظر به آداب و هنرها و علمهای فنی است نه اخلاق اصطلاحی و اصول انسانی. اصول انسانی تغییرناپذیر است.

وسایل به تنهایی و هم علوم و هنرهایی که مربوط به این وسایل است کافی نیست که بشر را از حالت توحش خارج کند. خیلی از حملات دیروز، انسانی بود و نام نهضت داشت و خیلی از حملات