پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٦ - او مدبّر امور است

كرده، مى‌فرمايد: «و چه كسى امور (جهان) را تدبير مى كند؟»: «وَمَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ».

«بزودى (در پاسخ) مى گويند: خدا»: «فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ».

سپس مى‌فرمايد: تو از اين پاسخ اتخاذ سند كن و «بگو: پس چرا تقوا پيشه نمى كنيد (و راه شرك مى پوييد)؟!»: «فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ».

در واقع تمام روزى‌هاى معنوى و مادّى انسان، و كل تدبير جهان، در اين آيه جمع است، روزى‌هاى مادّى يا از آسمان است و يا از زمين، و روزى‌هاى معنوى معمولًا از طريق چشم و گوش است كه علوم حسّى و عقلى و نقلى را به انسان منتقل مى‌سازد، و تدبير امور جهان شامل همه اينها و غير اينهااست، چه كسى مى‌تواند ادّعا كند كه بندگان ضعيف يا موجودات حقيرى همچون بت‌ها خالق اين ارزاق و مدبّر اين اموراند، پس توحيد ربوبى مطلب پيچيده‌اى نيست، حتى براى بت‌پرستان اگر اندگى انديشه كنند.

تعبير به مالكيّت گوش و چشم ممكن است اشاره به خلق آنها، يا حفظ و تدبير نظام آنها باشد و يا همه اين امور.

از مجموع آيات فوق و آيات مشابه آن در قرآن مجيد كه بسيار گسترده و فراوان است اين حقيقت به دست مى‌آيد كه قرآن مجيد مالك و مربّى و مدير و مدبّر را نسبت به تمام جهان هستى و هر شى‌ء و هر موجود اعم از آسمان و زمين و عرش و كرسى و انسان‌هاى امروز و پيشين، خداوند قادر متعال معرّفى مى‌كند، و با صراحت مى‌گويد كه غير از او هيچ رب و پروردگارى در جهان هستى نيست.