پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٦ - خداوند بر يگانگى ذات خود گواه است

نخستين آيه مورد بحث در مباحث گذشته (در برهان صدّيقين) تفسير شد، و در اينجا به اختصار از آن مى‌گذريم، محتواى آيه اين است كه: «خداوند، (با ايجاد نظام هماهنگ جهان هستى،) گواهى مى دهد كه معبودى جز او نيست؛ و فرشتگان و صاحبان دانش، (نيز، بر اين مطلب) گواهى مى دهند»: «شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُوْلُوا الْعِلْمِ».

و از نشانه‌هاى يگانگى ذات پاك او نظم و عدالتى است كه بر جهان حكمفرما است و شايد به همين جهت در ادامه آيه مى‌فرمايد: «در حالى كه (خداوند) قيام به عدالت دارد»: «قَائِماً بِالْقِسْطِ».

سپس بار ديگر روى يگانگى ذات پاك او تكيه كرده مى‌افزايد: «معبودى جز او نيست»: «لَاإِلَهَ إِلَّا هُوَ».

«اوست توانا و حكيم»: «الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ».

و مسلّماً اگر خدايان متعدّدى بر جهان حكومت مى‌كردند قلمرو هريك در اختيار ديگرى نبود، و به تعبير ديگر هر كدام فاقد قدرت ديگرى بود، و اين با توصيف او به «عزيز» نمى‌سازد، حكمت او كه در جهان حكمفرما است نشانه ديگرى از وحدت است، چرا كه در صورت تعدّد جهان به فساد و تباهى كشيده مى‌شد.

چگونگى شهادت فرشتگان و دانشمندان به وحدانيّت خداوند روشن است، ولى در اين‌كه خداوند چگونه بر يگانگى ذات خود گواهى مى‌دهد در ميان مفسّران گفتگو است، بعضى مى‌گويند: منظور همان شهادت لفظى است كه در آيات مختلف قرآن آمده، و بعضى مى‌گويد: آثار يگانگى او در جهان هستى در