پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٩ - ٢ تاريخ اديان و خرافه واسطهها

١. خدايان رومى‌

يكى از مورّخان معروف غرب در اين زمينه چنين مى‌نويسد: ديانت رومى ابداً با آنچه امروز مذهب مى‌خوانيم شباهت نداشت، براى معتقدين هيچ دستورى نداده، و درصدد نبود تا مفاسد اخلاقى مردم را اصلاح نمايد، فقط بهترين وسائل جلب رضايت و مساعدت خدايان را به آنها مى‌آموخت.

... عده خدايان رومى فوق‌العاده زياد بود، زيرا هريك از آنها فقط يك سِمَت داشت! و در امر معيّنى دخالت مى‌كرد، نه تنها درب خانه داراى خداى مخصوص بود! بلكه پاشنه و آستانه آن نيز ارباب مختلف داشت! علاوه بر اين‌كه خداى جداگانه‌اى هريك از افراد بشر را مواظبت مى‌كرد، رب النوع مخصوصى اولين فرياد را به طفل مى‌آموخت، ديگرى آشاميدن را، آن يكى خارج شدن از خانه، و ديگرى مراجعت را به او ياد مى‌داد! خداى مخصوصى در موقع شخم زدن زمين، ديگرى هنگام كشت، سوّمى هنگام افشاندن بذر ... (و به همين ترتيب خدايان ديگر) و جاى تعجّب نيست كه رومى‌ها سى هزار خدا! داشته باشند، بطورى كه يكى از بزرگان ايشان به شوخى گفته بود خدايان كشور ما در معابر و محافل از افراد ملّت ما بيشترند!. [١]

٢. خدايان يونانى‌

همان مورّخ معروف مى‌نويسد: مردم يونان مانند بسيارى از ملل ديگر تمام آثار طبيعت را از خورشيد و رعد و اقيانوس و طوفان و نهرها و چشمه و باد و

[١]. تاريخ آلبرماله، تاريخ رم، جلد ١، صفحه ٢٩ و ٣٠ (علامت‌هاى تعجّب از ما است).