پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٦ - حتى بتپرستان خالق جهان را خدا مىدانستند

آن حركت كنند». [١] «وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ»: «و ستارگان نيز به فرمان او مسخّر (و در خدمت شما) هستند» [٢] و آيات فراوان ديگرى از اين قبيل.

بعضى آن را به معناى امر تشريعى و دستورات الهى دانسته‌اند، در مقابل نهى، بنابراين معناى آيه چنين مى‌شود: «آفرينش مخصوص خدا است، و فرمان و دستورات تشريعى نيز از ناحيه او به بندگان صادر مى‌شود» مانند: «فَلْيَحْذَرْ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ»: «پس كسانى كه فرمان او را مخالفت مى كنند، بايد بترسند». [٣]

در تفسير سومى «امر» به معناى «اراده» آمده است مانند: «إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ»:

«خداوند فرمان خود را به انجام مى رساند». [٤]

در تفسير چهارمى عالم «خلق» به عالم مادّه، و عالم «امر» به عالم مجردات تفسير شده است، به قرينه: «وَيَسْأَلُونَكَ عَنْ الرُّوحِ قُلْ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّى»: «واز تو درباره روح سؤال مى كنند، بگو: روح از فرمان پروردگار من است». [٥]

ولى روشن است كه از ميان اين تفسيرها تفسير اوّل هم با آيات ديگر قرآن سازگارتر است، و هم با خود آيه مورد بحث، زيرا قرآن مى‌خواهد اين حقيقت را به مشركان يادآور شود كه هم آفرينش مخصوص او است، و هم تدبير مخلوقات، و تعبير «رَبُّ الْعالَمينَ‌» در ذيل آيه نيز شاهد آن است، بنابراين بت‌ها هيچ نقشى ندارند، نه در خلقت، و نه در تدبير و ربوبيّت، پس چرا پرستش شوند؟!

[١]. سوره جاثيه، آيه ١٢.

[٢]. سوره نحل، آيه ١٢.

[٣]. سوره نور، آيه ٦٣.

[٤]. سوره طلاق، آيه ٣.

[٥]. سوره اسراء، آيه ٨٥.