پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٣ - ١ سرچشمه پندار شفاعت

لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ كَاذِبٌ كَفَّارٌ». [١]

توضيحات:

١. سرچشمه پندار شفاعت‌

هر انسان هوشيارى در نخستين برخورد با مسأله بت‌پرستى دچار شگفتى مى‌شود كه چگونه ممكن است فرد عاقل و با شعورى در برابر مجسمه سنگى و چوبى كه با دست خود ساخته به خاك بيفتد؟ اگر ذرّه‌اى از عقل، بهره داشته باشد چنين امرى غير ممكن است، ولى هنگامى كه سرچشمه‌هاى آن را مورد بررسى قرار مى‌دهيم مى‌بينيم مسأله به اين سادگى هم نيست، يك سلسله اوهام و سفسطه‌ها و خيالات و عادات در شكل دلايل عقلى عرضه شده و اذهان بت‌پرستان را فريب داده است.

فخررازى ذيل تفسير آيه ١٨ سوره يونس چنين مى‌گويد: در مورد اعتماد شفاعت بت‌ها در نزد خدا، و سرچشمه آن، اقوال زيادى ذكر شده از جمله اين‌كه بت‌پرستان عقيده داشتند كه‌متولّى و سرپرست هر اقليمى از اقاليم عالم، روح معيّنى از عالم افلاك است، و چون دسترسى به آن روح نداشتند صنم و مظهرى براى آن مى‌ساختند، و به عبادت آن مى‌پرداختند، و مقصود اصلى آنها عبادت آن روح بود، سپس معتقد شدند كه اين روح بنده خداوند بزرگ است و مشغول عبوديّت او است.

[١]. بسيارى از مفسّران گفته‌اند كه «والذين‌» مبتدا است و «انَّ اللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُم‌» خبر آن است و جمله «ما نعبدهم» محذوفى دارد كه به منزله حال است (قائلينَ ما نَعْبُدُهُمْ ...)