تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٩٧ - شرح آيات

مى‌بيند، هم چنان كه زمزمه‌هاى مناجات كنندگان به درگاه پروردگارشان را كه از مكر شيطان بدو پناه مى‌برند مى‌شنود و كارهايشان را مى‌بيند.

مى‌پرسيم: چگونه به خدا پناه بريم؟

نخست: با دعا و مناجات. ديده مى‌شود كه مؤمن در معرض امواج بلا يا انواع فريفتنها قرار مى‌گيرد و اندكى در كار ترديد مى‌كند، ولى به محض آن كه از خدا به دعا درخواست مى‌كند خداوند بدو نيرويى/ ١٠٢ كافى براى ايستادگى در برابر شيطان مى‌دهد.

دوم: با شناخت خدا و نزديكى جستن به او به وسيله ذكر و تسبيح و اعتماد به يارى او.

[٥٧] از وسايل كار آمد براى جنگ با كبر نفس (و بزرگ خويشتنى) نگريستن و توجّه به عظمت آفرينش خدا و قايم بودن او به ذات خود است، آيا من متكبّر (و بزرگ نما) بزرگترم يا كوه‌ها، يا زمين، يا خورشيد، يا ماه؟! و اصلا: من در مقايسه با اين آفرينش عظيم كيستم؟! «لَخَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ‌- البتّه آفرينش آسمانها و زمين از آفرينش مردم بزرگتر است.» بياييد به ملكوت آسمانها و زمين بنگريم تا نسبت به حجم و اندازه حقيقى خود شناخت يابيم. من يك تن از پنج ميليارد انسانى هستم كه بر روى سيّاره ما (زمين) راه مى‌روند، و انسان خود يكى از هزاران جاندار است، و جانداران گونه‌اى از دهها گونه جنس غير جاندارند، وانگهى تمام آنچه در زمين است جز مساحتى محدود از آن را نگرفته، به علاوه من جز چند سالى بر روى زمين زندگى نمى‌كنم كه اگر با ميليونها سال از عمر زمين مقايسه شود چون چشم بر هم زدنى زود گذر خواهد بود.

آن گاه اين زمين تابعى كوچك از خورشيد است و حجم آن يك ميليونيم حجم مادر خود، و همواره همچون كودك شيرخوارى كه از مادرش دور نمى‌شود، نزديك خورشيد بسر مى‌برد، ولى با وجود اين نزديكى مسافت ميان سياره ما و