تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١١ - زمينه كلى سوره
طرف ديگر شرح مىدهد، و اين گفتگو به مبارزه و نبردى مىانجامد و آن نبرد به شكست آل فرعون و نابود شدن تمدّن آنها، و عذاب صبحگاهان و شامگاهانشان در برزخ و در افتادن آنان و پيروانشان به جهنم كه سرنوشتى است بد منجر مىشود.
در عبارت اين سوره تصوير مؤمن آل فرعون به عنوان نمونهاى شايسته از شخصيّتى مؤمن و استوار قدم و محكم با بينشى نافذ و نيرويى ربّانى براى مبارزه با طغيانگرى مادّى هويدا مىشود كه نام او را بدين سوره كريم بخشيده است.
دوم: در خلال گفتگو و نبرد و مبارزه، قرآن ديگر بار ما را يادآور قضيه جدال در نشانههاى الهى مىشود و اين كه چگونه كار شخصى مجادله كننده بدانجا مىكشد كه خداوند بر تمام دل او مهر مىنهد و او را همچون فرعون مىكند كه غرور سبكسرانه او را بدان حدّ رساند كه به وزير خود هامان گفت: براى من كوشكى بلند بساز، شايد به آن درها (ى آسمانها) دست يابم، و در طريق گمراهى تا آن پايان رنجبار پيش رفت، در حالى كه آن مؤمن راستگو به پيروى از راه خود كه راه هدايت بود دعوت كرد و به مسئوليت بشر نسبت به اعمال و موضعگيريهايش تكيه كرد و آن گاه پس از آن كه با نيرومندى با آنان مبارزه و ستيزه كرد كار خود را به خداوند واگذاشت، و سرانجام چنان شد كه خداوند او را از گزند فكرى آنان در امان نگهداشت، در حالى كه آل فرعون گرفتار عذابى بد شدند، و مستضعفان نيز از عاقبتى كه دامنگير مستكبران شد رهايى نيافتند، زيرا آنان همگى در نشانههاى خداوند جدال كردند و از پيامبران او فرمان نبردند. امّا پيامبران خدا و كسانى كه ايمان آوردند، خداوند براستى آنان را در دنيا و نيز بدان روز كه شاهدان به پا داشته مىشوند (رستاخيز) پيروزى مىدهد، جز اين كه بايد صبر و شكيبايى پيشه كنند و آمرزش بطلبند و صبح و شام به ستايش خدا تسبيح گويند (٥٥).
سوم: دربار سوّم روند سوره ما را آشكارا از جدال در نشانههاى خداوند بر حذر مىدارد. اين بار به ريشهاى روانى و نفسانى و به لعنتى اشاره دارد كه دل بدان دچار مىشود و همان كبر و خودستايى است كه صاحبش را به هيچ جا نمىرساند. قرآن پس از آن كه به ما فرمان مىدهد به خداى بزرگ پناه ببريم، ما را