تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٩٩ - شرح آيات

كشمكشها به سود حق در زودترين وقت پايان مى‌يافت و اهل باطل بى مهلتى كه به آنها داده شود هلاك مى‌شدند.

«وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ إِلى‌ أَجَلٍ مُسَمًّى لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ‌- و اگر پروردگار تو از پيش مقرر نكرده بود كه آنها را تا زمانى معيّن مهلت است، بر آنها حكم عذاب مى‌رفت.» و نيز از سببهاى تفرقه و چند دستگى دور شدن مردم از ارزشهايى است كه نمودار تأمين و تضمين وحدت است.

«وَ إِنَّ الَّذِينَ أُورِثُوا الْكِتابَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مُرِيبٍ‌- و كسانى كه بعد از ايشان وارث كتاب خدا شده‌اند درباره آن سخت به ترديد افتاده‌اند.» پس در حالى كه كتاب وسيله وحدت در نزد نسلهاى ملتزمى است كه به آن ايمان آورده و به آياتش عمل كرده‌اند،/ ٣٠٨ شكّ در آن عامل خطرناكى در از هم گسيختگى و چند دستگى شده است.

و بدين گونه اين آيه چاره اساسى مخالفتهاى بشرى را كه از پيروى خواهشها و ظلم نسبت به يكديگر «بغى» برانگيخته مى‌شود سفارش مى‌كند، و آن همان روح يقين (و باور كامل) درباره كتاب و دور شدن از حالت شكّ و ترديد نسبت بدان است، هم چنان كه به سنّت و قانون سست شدن در يقين به سبب طول فاصله اشاره كرده است، آنجا كه التزام به كتاب ميان نسلى كه كتاب در زمان آنها فرود آمده و كسانى كه بعد كتاب را به ميراث برده‌اند، تفاوت يافته است، و شك و ترديد سخت همان شكّ متعلّق است كه اضطراب و آشفتگى برمى‌انگيزد.

[١٥] وقتى خداى سبحان در كتاب خود به حق حكم مى‌كند، بر پيامبر و هر مؤمنين است كه همگان را بدان فرا خوانند، و بر راه آن با سنگر گيرى بر ضد خواهشها و كشمكشها پايدار و مستقيم بپايند، زيرا اگر مؤمن به جانبى از جانبهاى كشمكش بگرايد نقش او در تسلّط بر مخالفتهاى اجتماعى، پايان مى‌يابد.

«فَلِذلِكَ فَادْعُ وَ اسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ‌- براى آن‌