تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٥٤ - زمينه كلى سوره

شادمانى توازن خود را از دست مى‌دهد، و اگر بدى بدو برسد فرياد و فغان بسيار مى‌كند. (٤٩/ ٥١) و همان گونه كه روش بديع قرآن در ديگر سوره‌هاست، آيات گواه بر حق به اعلام خطر از روى گرداندن از آنها مى‌انجامد، بدين معنى كه بيان نشانه‌ها خود بخود سودى به انكار كننده نمى‌رساند، پس در اين صورت ناگزير بايد زمين (دل) پيش از كاشتن بذر (ايمان) اصلاح شود. از اين رو مى‌بينيم كه در اين سوره چگونه آيات ميان اعلام خطر به آنان كه از نشانه‌هاى الهى روى مى‌گردانند و بيان نشانه‌هاى خدا در آفاق و انفس تموّج دارد، مثلا پس از آيه (٣٩) كه نظر را به هموار شدن و آمادگى زمين پيش از آن كه خدا باران را بر آن نازل كند متوجّه مى‌سازد و مى‌گويد كه پس از آن زمين مى‌جنبد و رشد مى‌كند و زنده مى‌شود، و پيش از آيه (٤٧) كه آگاهى خدا را از روز قيامت و ميوه‌هايى كه از غلافهاى خود بيرون مى‌آيد بيان مى‌كند، آيه‌هاى (٤٠/ ٤٦) را مى‌بينيم كه به ملحدان نسبت به نشانه‌هاى خدا بيم مى‌دهد و اعلام خطر مى‌كند كه بر خدا پنهان نيستند و كسانى كه به قرآن كفر مى‌ورزند رستگار نمى‌شوند زيرا قرآن كتابى است عزيز و مسلّط كه باطل كننده‌اى همزمان با آن و پس از آن براى آن نيامده است، سپس برخى بهانه‌هاى منكران پيش از پيامبر و پس از او را يادآور مى‌شود.

اين سوره به قدرت طرح موضوع و شدّت بسامدى روند متمايز است، بويژه در آنچه به روى گرداندن و انكار نسبت به آيات خدا مربوط مى‌شود، هم چنان كه به جدا سازى قاطع ميان دو طرف مبارزه، ميان آن كه بر انكار اصرار مى‌ورزد و آن كه به راه راست پايدارى مى‌كند متمايز است.