تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٦٧ - شرح آيات

همانا رأى نهايى از آن رهبر انتخاب شده‌اى است كه در راه استنباط خود از ارزشهاى دين اجتهاد مى‌كند،/ ٣٧٣ ولى در اظهار رأى شتاب نمى‌ورزد، بلكه مى‌كوشد از طريق مشورت با مردان (صاحب نظر) بدان برسد. در اين مورد على بن مهزيار از امام جواد (ع) روايت مى‌كند و مى‌گويد: ابو جعفر (ع) به من نوشت: «جايگزينى را بجوى كه با من مشورت كند و رأى خود را اختيار كند، او از آنچه در سرزمينش جايز است آگاهى دارد و مى‌داند كه با صاحبان سلطه چگونه رفتار كند، و به راستى مشورت مبارك است، خدا در محكم كتاب خود به پيامبرش گويد: «فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ‌- پس بر آنها ببخشاى و بر ايشان آمرزش بخواه و در كارها با ايشان مشورت كن و چون عزم كارى كنى بر خداى توكّل كن، كه خدا توكّل كنندگان را دوست دارد» [٨٦] اگر آنچه مى‌گويد از چيزهايى بود كه جايز و رواست من رأى او را تصويب مى‌كنم و اگر جز آن بود اميدوارم كه او را به خواست خدا در راه روشن قرار دهم». [٨٧] از خلال نصّهاى اسلامى كه فرمان به مشورت طلبى و رايزنى مى‌دهد بر ما آشكار مى‌شود كه بهترين نظامهاى اقتصادى در اسلام آن نظامى است كه بيشترين مايه از خصوصيت شورى در آن گرد آمده باشد، و شايد تعاونيهاى اقتصادى كه اهميّت آنها را درمى‌يابيم نيز برخاسته از خلاصه ارزشهاى ايمانى همچون تعاون (هميارى) و احسان و ايثار (از خود گذشتگى) و حرام بودن فراخ معاشى بى‌حساب و حرام بودن تسلّط توانگران بر منصبهاى كليدى حكومت باشد.

نصّهاى اسلامى نشانه‌هاى شورى را در زندگى اجتماعى تعريف و معلوم كرده است. از پيامبر خدا (ص) روايت شده است كه

«از خردمند (به مشورت) راه جوييد و از او نافرمانى نكنيد كه پشيمان‌