به ما امر كرده‌اند كه برائت خود را از مشركان و آنچه شريك خدا مى‌آورند، آشكارا ابراز كنيم. آيا در سوره اخلاص نمى‌خوانيم: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- بگو، اوست خداى يكتا»؟! از ما خواسته‌اند كه كلمه توحيد را با آنچه از مخاطر رد كردن و سرپيچى و انقلاب پيامد آن است، بگوييم، و براستى كه در عالم انسان اين بزرگترين كلمه است، زيرا راه ميان بندگى و آزادى، ميان خوارى و عزّت، ميان دوزخ و بهشت را جدا مى‌سازد.

«ثُمَّ اسْتَقامُوا- سپس پايدارى ورزيدند.»/ ٢١٩ كلمه توحيد بدون پايدارى چه معنى مى‌دهد؟ آيا توحيد به معنى مردود شمردن همسان پنداشته‌ها، مردود شمردن سلطه گردنكشان و خوشگذرانان، و دراز گوشان حامل اسفار نيست؟ پس اگر انسان برگردد و بدين همسان پنداشته‌ها سربسپارد و تسليم شود، براستى اصل توحيد و يكتاپرستى را نفى كرده است.

پيداست كه خداى سبحان بنده را به شناخت خود هدايت مى‌كند و به ذات خود او را بر ذات خود رهنمون مى‌شود، آن گاه به گونه گون فتنه‌ها مى‌آزمايدش، يك بار به مالش و ديگر بار به پيكرش و بار سوم به چيره كردن جابران بر او، و همچنين تا ايمانش را بيازمايد، اگر در هم شكند او را به خود وا مى‌گذارد، و اگر پايدارى ورزد فرشتگان را بر او فرو مى‌فرستد كه گامش را استوارتر كنند.

بدين گونه دشواريهاى پايدارى در روزهاى نخستين متمركز مى‌شود، آن گاه كه فرشتگان نيامده‌اند و آنجا كه مردم در درجه فشارى كه براى آزمايش نيروى ايمان خود با آن روبرو شده‌اند، مساوى هستند، اما در مرحله بعدى هر كس پايدارى كند به سبب نزول فرشتگان بر او با آرامش و پشتيبانى، فشارها را سبك مى‌شمارد.

«تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا- فرشتگان بر آنان فرود مى‌آيند كه مترسيد!» از آينده و دردهايى كه براى شما به همراه مى‌آورد، مترسيد و همچنين فرشتگان اثر برّنده‌ترين سلاحى را كه نيروهاى شرك به كار مى‌برند و سلاح تهديد است از دل مستقيم و به راه راست آمده مى‌زدايند، و هنگامى كه در زمين سير