تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٦٣ - شرح آيات

نفس، و فشار اجتماع، و عوامل منفى گذشته، و تهديد و شكنجه گردنكشان است، پايدارى بر آن به محال مى‌ماند. مگر نه آن كه پيامبر خدا (ص) گفته است: سوره هود مرا پير كرد، زير در آن آيه استقامت (ثابت قدمى و راست روى به سوى خدا) است، و از اين رو خداوند به ما امر كرد پس از استقامت آمرزش بخواهيم و استغفار كنيم، چنان كه در سوره هود بدين مطلب اشاره كرده است، آنجا كه گويد

«فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَكَ‌- همراه با آنان كه با تو رو به خدا كرده‌اند، هم چنان كه مأمور شده‌اى راست برو و ثابت قدم باش».

/ ١٦٨ «وَ اسْتَغْفِرُوهُ‌- و از او آمرزش بخواهيد.» پس هر چه عوامل فشار دست راست و دست چپ تو را به اين سوى و آن سوى برانند تو به راه مستقيم خود بازگرد، زيرا در كناره‌هاى راه بهشت گودالهاى آتش قرار دارد، پس با وزش بادها به پايان ترسناك آن مرو.

«وَ وَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ‌- و واى بر مشركان.» و آنها كسانى هستند كه همراه بادهاى فشار به هر سو رفتند تا در گودالهاى شرك فرو افتادند و هلاك آنان را در بر گرفت. از اين آيه الهام مى‌گيريم كه كسى كه پس از انحراف از خطّ مستقيم و ثابت قدمى از پروردگار خود آمرزش نخواهد پايان كارش به شرك و كفر مى‌انجامد، چنان كه پروردگار ما در آيه‌اى ديگر گويد: «ثُمَّ كانَ عاقِبَةَ الَّذِينَ أَساؤُا السُّواى‌ أَنْ كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّهِ وَ كانُوا بِها يَسْتَهْزِؤُنَ‌ [٢]- سپس عاقبت آن كسان كه مرتكب كارهاى بد شدند ناگوارتر بود.

زيرا اينان آيات خدا را دروغ انگاشتند و به مسخره گرفتند».

[٧] ممكن است انسان بى آن كه خود بداند مشرك باشد، زيرا بيشتر مردم معتقدند كه صرف شهادت لفظى به توحيد به عنوان نشانه‌اى بر ايمان كافى است، آرى، كافى است ولى در زمينه و محدوده معامله اجتماعى كه گوينده آن بظاهر مسلمان محسوب مى‌شود، و ذبيحه او حلال و زناشويى با او جايز است، ولى نزد