تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧٧ - شرح آيات

سجود كند و سر تسليم سپارد هم چنان كه آسمانها و زمين بدو سجده كرده‌اند- موضوع آفرينش كاينات و هستى را هم چنان عرضه مى‌دارد، كه پروردگار تواناى با علم و مشيّت خود به آفرينش پرداخت، پس به آسمان كه دودى بود و زمين كه آن را از پيش آفريده بود گفت: فرمانبردار بياييد (و همچنين هر چيزى به فرمانبردارى از اراده و مشيت او پاسخ مى‌گويد).

پس هفت آسمان را در دو روز (يا دو دوره) آفريد و كار هر آسمانى را كه مربوط به امور آن آسمان مى‌شد وحى كرد، و آسمان فرودين را كه نزديكترين آسمان به زمين است به چراغهاى رهنمايى در تيرگيهاى شب و به عنوان آرايش براى مردم بياراست، (و آنها را وسيله) حفظ زمين ساخت. و براستى اين از تقدير و اندازه‌گيرى پروردگار صاحب توانايى كارآمد و علم نافذ است، سبحانه تعالى.

شرح آيات

[١١] پروردگار قدرتمند ما پس از آن كه مادّه زمين را قبل يا بعد از گسترش آن آفريده به اراده خود آهنگ/ ١٨٤ بناى آسمان كرد كه بدان هنگام تنها دودى بود، و فرمانبردارى خود را بر آن واجب ساخت و آسمان پذيرفت.

«ثُمَّ اسْتَوى‌ إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ‌- سپس به آسمان پرداخت و آن دودى بود.» الف: مفسّران پرسيده‌اند: چرا حرف «ثمّ سپس» را كه براى بيان پيامدى و مؤخر بودن است به كار گرفته، آيا آفرينش آسمان پس از زمين پايان يافته است؟ در حالى كه نظريات علمى عكس اين نظر را ارائه مى‌دهند، و پروردگار ما در سوره النّازعات مى‌گويد: «أَ أَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّماءُ بَناها. رَفَعَ سَمْكَها فَسَوَّاها. وَ أَغْطَشَ لَيْلَها وَ أَخْرَجَ ضُحاها. وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها. أَخْرَجَ مِنْها ماءَها وَ مَرْعاها [١٣] آيا شما به خلقت سخت‌تريد يا اين آسمانى كه او بنا