تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٣٤ - شرح آيات

خاكى بيابد و آن گاه نيازمند ديگران شود، خدا او را دور مى‌راند». [٧]/ ٤٣٩ مستقرّ شدن بر پشت كشتى و چارپايان هدف مرحله‌اى آن است امّا هدف والاتر از اين نعمت و ديگر نعمتهاى خدا همان رهيابى و نزديكى جستن به اوست.

«ثُمَّ تَذْكُرُوا نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا اسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ‌ و چون بر پشت آنها قرار گرفتيد نعمت پروردگارتان را ياد كنيد.» هدف از نعمتهاى مادّى خدا همان بالا رفتن روحى است. براستى كه معراج انسان به سوى خداست، پس (بر هر نعمت مادّى خدا را سپاس گوى)، چون سير شدى بگو: الحمد للَّه سپاس خداى را، و چون سيراب شدى بگو: الحمد للَّه، و چون بى نياز شدى بگو: الحمد للَّه، و چون اتومبيل، (يا هر وسيله نقليه‌اى) را سوار شدى بگو: سبحان اللَّه.

قرآن حكمت آموز هدفهاى مادّى و معنوى نعمتهاى خدا را بر ما به ياد ما مى‌آورد، طبيعة در اين سوره كه دور محور روابط ما با طبيعت پيرامونمان مى‌گردد، و اين يادآورى به دلايل زير است

نخست: براى آن كه مقصودهاى شريفى را كه در نعمتهاست ضايع نكنيم.

زناشويى را براى آن قرار داده يا خانه و خانواده‌اى بنا كند و آرامش و مهربانى و اخلاق والا را بر آن سايه افكن سازد، پس سزاوار نيست كه ما هدف خود را از زناشويى فقط رفع نياز شهوانى قرار دهيم، و چارپايان را براى سوار شدن بر پشت آنها و رسيدن به مقصدهاى مشروع قرار داده، نه براى بازى و سرگرمى به آنها يا زورگويى و سخت گيرى بر مردم.

دوم: براى آن كه نعمتها ما را سرمست نسازد و آنها را وسيله فخر فروشى و بزرگ خويشتنى و تباهى در زمين قرار ندهيم.

سوم: براى آن كه به ما آرامشى روانى ببخشد كه در نفسهاى ما در اصلاح عقده حقارت سهمى بسزا دارد و ما را به سپاسگزارى از خدا با انجام كردارهاى‌