تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٩٦ - رهنمودهايى از آيات

/ ٣٠٥

چنان كه فرمانت داده‌اند پايدارى ورز، و از پى خواهشهاى آنان مرو

رهنمودهايى از آيات

اين درست با برخاستن از سكّوى محور وحدت سبب مخالفت ميان بشر را كه همان ظلم انسان به ديگران است و قرآن آن را به نام «بغى» مى‌خواند، براى ما بيان مى‌كند. بغى با سلب حقوق ديگران آغاز مى‌شود، امرى كه به باليدن و گسترش نبردها مى‌انجامد، و با آن كه هر ستمكارى «بغى» خود را به انواع بهانه‌ها و توجيهات مى‌پوشاند و حتى براى خود فرهنگ (و دينى) مى‌سازد و ادّعا مى‌كند كه از آن دفاع مى‌كند و به حمايت از قدسيّت آن مى‌پردازد، در واقع دروغ مى‌گويد. زيرا اين اختلاف به خاطر ارزشها نيست، چه در ارزشها اختلافى وجود ندارد، بلكه اختلاف دستاورد بغى (و ستمگرى) و دويدن در پى خس و خاشاك دنياست.

هنگامى كه انسان اختلافات اجتماعى را مى‌بيند، بدانجا مى‌رسد كه چيزى نمانده كه تسلّط مطلق و هيمنه آفريدگار را بر آفريدگان منكر شود، و بپندارد كه ذات متعال او كار آنها را به خود واگذاشته، و از خويشتن مى‌پرسد: پس چرا پروردگار در ميان بندگانش حكم و داورى نمى‌كند، و اختلافات را از ميان نمى‌برد؟ و چرا ياران حق را پيروزى نمى‌دهد؟

اين چيزى جز وسوسه‌اى شيطانى براى جدا كردن (انديشه) آفريدگان از هيمنه و تسلّط مطلق نيست، زيرا اين وسوسه انسان را/ ٣٠٦ به برگزيدن وسايلى كه متضمّن تحقق بخشيدن به مصالح او باشد وادار مى‌كند، و پس از آن كنار گذاشتن دين براى او اهميّتى ندارد، و آيه نخست اين درس تأكيد مى‌كند كه از پيش تقديرى رفته و