تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤٥ - شرح آيات

مى‌كنند».

پس پروردگار ما هرگز هيتلر را بر ملّت آلمان چيره نساخته است بلكه آنان خود هستند كه با نادانى خود و ترك مسئوليّتهاى خويش بدو سرورى و رياست بخشيده‌اند، و همچنين است در مورد ديگر ملتها.

[٤٧] در اينجا پرسشى ديگر از خود وجود دارد كه آيه بعدى بدان پاسخ مى‌دهد و آن اين است كه: بيگمان در بسيارى وقتها ما سببهاى پديد آمدن چيزها را كشف نمى‌كنيم، پس- مثلا- مى‌گوييم: كيست كه گردنكشان و طاغوتان را فرمانروايان كشورها كرده است؟! چه كسى است كه بيمار مى‌كند و براى چه اين يك را باز داشت و آن يك در حادثه اتومبيل كشته شد؟

بلى، تو رابطه ميان پديد آمدن آن امر زشت را با كردار نمى‌دانى، ولى آن رابطه وجود دارد و برقرار است، و خداى سبحان است كه آن را سنجيده و مقدّر كرده و هموست كه آن را اجرا مى‌كند.

«إِلَيْهِ يُرَدُّ عِلْمُ السَّاعَةِ- علم روز قيامت نزد اوست.» قيامت اين هستى چه هنگامى برپا مى‌شود؟! هيچ كس نمى‌داند، و اين نكته‌اى است پنهانى و نهفته در مجهول، و حتى پيامبران نيز آن را نمى‌دانند، پس علم روز قيامت نزد خداست كه هر زمان و به هر گونه بخواهد آن را مقرّر مى‌كند، ممكن است فردا يا پس فردا برپا شود، در يكى از نصوص آمده است: خداوند براى قيامت وقتى مقدّر نكرده، و آغاز كردن بدان را براى خود نهاده است.

/ ٢٥٤ «وَ ما تَخْرُجُ مِنْ ثَمَراتٍ مِنْ أَكْمامِها- و هيچ ميوه‌اى از نيام خود بيرون نمى‌آيد.» در برابر درختى، پيش از آن كه ميوه‌هاى آن پديدار شود، بايست، گلهايى بسيار را مى‌بينى، ولى چند تا ميوه مى‌دهد؟ و چند گل از آنها مى‌افتد و پراكنده مى‌شود؟ و چند ميوه پيش از رسيدن مى‌افتد؟ و چند ميوه به آخرين مرحله مى‌رسد؟

تو نمى‌دانى، و هيچ كس هم نمى‌داند، و خداوند مى‌ماند كه به نهفته‌هاى امور و پنهانيهاى طبيعت كه روزى اصلى بشر را تشكيل مى‌دهد آگاه و داناست. و در مورد