تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٨٦ - شرح آيات

خزانه علم اوست، و از امامان هدايت- عليهم السّلام- و پيروان ايشان، فقيهان، عالمان الهى و امينان بر حلال و حرام و شايست و ناشايست او.

سپس قرآن از زبان پيامبر و هر مؤمنين كه به آيات او سرسپرده است گويد

«ذلِكُمُ اللَّهُ رَبِّي عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ أُنِيبُ‌- اين خداى يكتا پروردگار من است. بر او توكّل كردم و به او روى مى‌آورم.» اين تأكيد براى پيوستن او به ولايت و دوستدارى خداست در برابر رفتار آنان كه اوليائى غير از خدا گرفتند، در اين صورت پس او بر عكس آنها به فرمان و حكم خدا سرسپرده و آن را اجابت مى‌كند. اكنون از خود مى‌پرسيم: چرا قرآن در اينجا ضرورت توكّل بر پروردگار را تأكيد مى‌كند؟

و پاسخ: براى آن كه بسيارى از مردم مى‌پندارند هنگامى كه در اختلافى به اجابت حكم خدا و اولياء او نسبت به ديگران تنازلى مى‌كنند و از پاره‌اى چيزها در مى‌گذرند، خود را عرضه خطرهايى مى‌سازند، زيرا در آن صورت طرف ديگر از موقعيّت فردى صاحب حق دست به اقدام مى‌زند و از پايان يافتن اختلاف به سود خود براى ضربه زدن به آنها استفاده مى‌كند. در واقع چنين احساسى از وسوسه‌هاى شيطان است كه مى‌خواهد از خلال آن اختلافات اجتماعى را پيچيده‌تر و بزرگتر كند و امتى يگانه را از هم بپراكند، و چه بسا ستمديده‌اى كه به سبب همين احساس كه جنبه‌هاى درونى منفى را در انسان برمى‌انگيزد از ستمگر خود ستمكارتر شده است!/ ٢٩٥ انسان براى پايدارى و مقاومت در برابر اين فشار به نيروى روانى بزرگى نيازمند است كه با مطابقت دادن خود با حق از آينده نهراسد، و مؤمن اين نيرو را از توكّل بر خدا و بازگشت بدو كسب مى‌كند و به كمك مى‌گيرد.

وانگهى، بيگمان سرسپردگى به ولايت و دوستدارى خدا مقتضى رويارويى با حكومتهاى ستمگر است، و اين رويارويى به نوبه خود نياز به پايدارى از طريق توكّل بر خدا دارد.

[١١] قرآن اختلاف را از زاويه‌اى ديگر بررسى مى‌كند، آنجا كه به ما