تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥٤ - شرح آيات

پيامبران و ربّانيان به قوت پروردگار خود و نيروى حق كه بدان ايمان دارد و براى آن مجاهده مى‌كند متّكى مى‌شود.

«وَ قالَ مُوسى‌ إِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَ رَبِّكُمْ مِنْ كُلِّ مُتَكَبِّرٍ لا يُؤْمِنُ بِيَوْمِ الْحِسابِ‌- موسى گفت: من به پروردگار خود و پروردگار شما از هر متكبّرى كه به روز حساب باور ندارد، پناه مى‌برم.»/ ٥٧ و تكبّر و باور نداشتن روز حساب دو صفت است كه به يك نتيجه منجر مى‌شود و آن همان تباه شدن مقياسها در نزد انسان است، زيرا در اين صورت معتقد مى‌شود هر چه نفس او بخواهد همان حق است، با تكبّر خود از خضوع و تسليم شدن به حق خوددارى مى‌ورزد و با ناباورى خويش به جزا احساس مسئوليّت نمى‌كند، و براى جلوگيرى از شرّ اين گونه مردان بايد به خدا پناه برد، نخست براى مقاومت در برابر تطميع و تهديد آنها و دوّم براى الهام گرفتن راههاى آن مقاومت از وحى الهى.

[٢٨] سياق قرآنى در اينجا معطوف بدان مى‌شود كه جنبه‌اى از مبارزه‌اى درونى را كه در صفوف طاغوت مى‌گذارد نشان دهد، آنجا كه موضعگيرى رسالتى قاطع مؤمن آل فرعون نسبت بدان نظام فاسد نمايان مى‌شود و بروز آن در اين برهه از مبارزه نمايانگر دامنه نفوذ جنبش مكتبى در دستگاههاى فرعونى است، هم چنان كه محتواى پناه بردن به خدا را منعكس مى‌سازد و نشان مى‌دهد كه چگونه پروردگار ما با ذخيره كردن مردانى از اين قبيل به پيامبران خود يارى مى‌رساند.

«وَ قالَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ إِيمانَهُ‌- و مردى مؤمن از خاندان فرعون كه ايمانش را پنهان داشته بود، گفت،» بر حسب پاره‌اى اخبار وى حزقيل بود كه دير زمانى ايمان خود را پنهان داشته بود. نكته‌اى كه اين امر بر آن دلالت مى‌كند اين است كه روشهاى مبارزه يكسان نيست بلكه براى هر مبارزى شايسته است كه در جهاد خويش از سنگر مناسب حركت كند، و اگر سنگرهاى مبارزه- چنان كه تصوير شده- براى شخصى و شخص ديگر و بر حسب شرايط متفاوت فرق مى‌كند اما هدف يكى است و محتوا همان محتواست. در حالى كه امر الهى اقتضا مى‌كند كه موسى (ع) دست‌