تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٩٠ - شرح آيات

پس چرا مردم بر يكديگر حسد مى‌ورزند، و هر يك مى‌كوشد كه خود به تنهايى از نعمتها بهره‌مند شود، در حالى كه پروردگار داناى ما بر هر فرد بشر كه بخواهد از تقدير خود به اندازه معين بر حسب حكمت رساى خود روزى مى‌فرستد.

/ ٢٩٨ «إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ‌ او به هر چيزى داناست.» در نتيجه روزى را براى مردم مى‌گسترد، و مى‌داند براى برپا داشتن زندگى خود به چه نياز دارند. و رزق، روزى با كسب تفاوت دارد، زيرا نخستين همان مرحمت و تفضّلى است كه خداوند به انسان مى‌كند، و دومى چيزى است كه انسان بر اثر كوشش خود به دست مى‌آورد. خداى تعالى به هر كس گونه‌اى روزى مى‌بخشد، و بر انسان واجب است كه بكوشد و «كسب كند» تا روزى خود را به دست آورد و جلب كند، پس زمين و رودها و توان فعّاليت و خرد، همه روزى خداست، امّا كسب تسخير و به كار گرفتن اين روزى است تا آن را به پهنه‌هاى كاشته شده تبديل كند.

آنچه مردم بدان بر يكديگر برترى مى‌جويند روزى نيست بلكه كسب است، زيرا خداوند به صورتى عادلانه به آنها روزى داده است. و اگر خود روزى كسى را از او بگيرد روزى ديگرى بدو مى‌بخشد كه به وسيله آن بر ديگران برترى يابد.

پروردگار شبيه جزيره عربستان را گرم و مرطوب ساخت و هشتاد درصد از ذخيره نفت جهان را در آن به وديعه نهاد، در حالى كه استرالياى بى نفت را سرزمينى كشاورزى قرار دارد كه مقدارى زياد از احتياجات كشاورزى (و دامدارى) جهان را تأمين مى‌كند، و بدين سان منابع كشاورزى و طبيعى را ميان بشر تقسيم كرد، و بر آنهاست كه براى تسخير و به كار گرفتن آن به سود خود بكوشند.

[١٣] ولى مردم اختلافها و تفاوتهاى خود را به صورت مخالفت و نبردى درآوردند كه هيچ جنبه شرعى ندارد، زيرا تمام رسالتهاى خدا يكى است، و براى حلّ مشكلات مردم آمده كه از مهمترين آنها مشكل مخالفت است، و در واقع پروردگار ما پيامبران را براى يكى كردن بشريّت بر اساس مبادى (الهى) برانگيخت و مبعوث كرد.