تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٢٢ - شرح آيات

چنگ درزند و بدو پناه جويد.

«وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ‌- و اگر از جانب شيطان دستخوش وسوسه‌اى گردى.» يعنى شيطان در حالتى از حالات ضعف كه بنا به عادت بشر دچار آن مى‌شود به انحراف وا دارد، «فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ‌- به خدا پناه ببر كه او شنواى داناست،» زيرا ناتوانى بشر را چيزى جز توانايى پروردگار جبران نمى‌كند. پس هنگامى كه خدا را به ياد مى‌آورى، و با دل خود موجّه او مى‌شوى از جانب فرشتگانى كه خداوند به وسيله آنان گامهاى بندگان را به گاه لغزش استوار مى‌دارد، مدد مى‌رسد.

براستى شيطان گمراه كننده براى پيكار با تو لشكريان خود را بسيج مى‌كند و با آرزوها و غرور انگيزى خود و ترديد و نوميدى تو را وسوسه مى‌كند،/ ٢٣٠ ولى اگر روى به پروردگار آوردى و در نهانخانه دلت او را ياد كردى، شيطان و سپاهش مى‌گريزند و تو از معركه پيروز بيرون مى‌آيى.

و سخن پايانى

اين كه سياق آيات در اين درس ما را رهنمون مى‌شود كه اين آيات وضع دعوت كنندگان را در شديدترين شرايط بررسى مى‌كند، آنجا كه به پايدارى و پاسخ دادن به بدى با خوبى و شكيبايى نيازمندند. و شك نيست كه زره جان و پناه و استوار ايشان همان تقيّه (رازدارى و پنهانكارى) است كه احتياج به حوصله و حكمت و شكيبايى بزرگ دارد، و بسيارى از جنبشهاى مكتبى در مبارزه خود عليه گردنكشان به سبب فقدان يك يا چند بند از اين برنامه در زندگى خود شكست خورده‌اند و فداكاريهاى بسيار آنان به عبث رفته است. پس بر ماست كه هيچ يك از اين اندرزها را كوچك نشماريم بلكه به تمام آن با تمام نيرو توسّل جوييم و چنگ در زنيم تا خداوند اجازه پيروزى به ما بدهد.